ျမတ္ႏုိးခင္ (သတင္း)
လြန္ခ့ဲေသာ ၃ ႏွစ္ခန္႔ကစ၍ ရခုိင္ျပည္တြင္ စပါးေစ်းႏႈန္းမ်ား က်ဆင္းေနေသာေၾကာင့္ လယ္သမားမ်ား ၀င္ေငြ၊ ထြက္ေငြ မမွ်တျဖစ္ကာ မိသားစုစား၀တ္ေနေရး ခက္ခဲမႈမ်ားႏွင့္ ရင္ဆုိင္ေနရေၾကာင္း သိရသည္။
စပါးေစ်းႏႈန္းမ်ားမွာ ယခင္ႏွစ္ကမ်ားထက္ က်ဆင္းေနၿပီး ေကာက္သစ္စပါး (ပထမဆုံးေပၚစပါး) တစ္ရာလွ်င္ အမ်ားဆုံးေစ်းႏႈန္းမွာ က်ပ္ (၈၀၀၀၀) ၀န္းက်င္းခန္႔သာ ရွိေနေၾကာင္း ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕နယ္၊ ဘာညိဳေက်းရြာမွ လယ္သမားတစ္ဦးလည္းျဖစ္၊ စပါးအေရာင္းအ၀ယ္ လုပ္ငန္းရွင္း တစ္ဦးလည္းျဖစ္ေသာ ဦးထြန္းေက်ာ္က ေျပာသည္။
" အခုေကာက္ရင္ (စပါးသစ္)က ရွစ္ေသာင္း၀န္းက်င္ေလာက္ပဲ ရွိပါတယ္။ စပါးေဟာင္းေတြေတာင္မွ တစ္သိန္း တစ္ေသာင္း၀န္းက်င္ပဲ ရွိပါတယ္။ အခုေလာေလာဆယ္မွာေတာ့ ေစ်းႏႈန္းကေတာ့ အဲဒီအတိုင္းပဲ ရွိေနပါတယ္။ တက္မလား က်မလားေတာ့ မသိေသးပါဘူး။ ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕ေပၚမွာလည္း ဒီေစ်းပါပဲ။ လယ္သမားအေနနဲ႔က စပါးတစ္ရာကုိ တစ္သိန္းေတာင္ မရဘူးဆိုုေတာ့ ၀င္ေငြ၊ ထြက္ေငြက မမွ်တဘူး ျဖစ္ေနတယ္။ စား၀တ္ေနေရးေတြလည္း အဆင္မေျပၾကဘူး။ တစ္ခ်ိဳ႕ဆိုရင္ တျခားေနရာေတြကို သြားၿပီးေတာ့ အလုပ္လုပ္ေနရတဲ့ လယ္သမားေတြလည္း ရွိၾကပါတယ္။ " ဟု ေျပာသည္။
ေက်ာက္ေတာ္ၿမိဳ႕ရွိ ဆန္စက္ပိုင္ရွင္တစ္ဦးကလည္း စပါးေစ်းႏႈန္းက်ဆင္းမႈေၾကာင့္ ေက်ာက္ေတာ္ၿမိဳ႕နယ္ရွိ လယ္သမားမ်ားမွာ စား၀တ္ေနေရး အခက္အခဲအျပင္ စပါးစုိက္ပ်ိဳးရန္ အသုံးျပဳထားေသာ အရင္းအႏွီး မ်ားျပားၿပီး အျမတ္ေငြ နည္းပါးေသာေၾကာင့္ ေနာက္ထပ္ စပါးစုိက္ပ်ိဳးရန္အတြက္ အခက္အခဲျဖစ္ေနၾကသည္ဟု ဆုိသည္။
လြန္ခ့ဲသည့္ႏွစ္က ျဖစ္ပြားခ့ဲေသာ အဓိက႐ုဏ္းႏွင့္ ရာသီဥတု ဆုိးရြားမႈဒဏ္ေၾကာင့္ အရည္ေသြး မေကာင္းေသာ စပါးမ်ားရရွိျခင္း၊ လယ္သမားမ်ား အေနျဖင့္ အလုပ္လုပ္ရာတြင္ မႏုိင္မနင္းျဖစ္ကာ အခက္အခဲမ်ား ရွိေနျခင္း၊ စပါးေစ်းႏႈန္းမ်ား ယခင္ကထက္ က်ဆင္းသြားျခင္း၊ ဘူးသီးေတာင္၊ ေမာင္ေတာဘက္တြင္ စပါးေစ်းကြက္မ်ား အားနည္းလာေသာေၾကာင့္ စပါးေစ်းႏႈန္းမ်ား က်ဆင္းရျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း စပါးကုန္သည္မ်ားအခ်ိဳ႕ ေျပာဆုိေနၾကသည္။
" အရင္တုန္းက စပါးေစ်းႏႈန္း က်တယ္ဆိုရင္လည္း ၁ သိန္းႏွင့္ အထက္မွာရွိတယ္။ ခုလိုမ်ိဳးတစ္သိန္း ေအာက္ကို က်သြားတာေတြ မရွိဘူး။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ အရင္က ဘူးသီးေတာင္၊ ေမာင္ေတာကစပါး ေစ်းကြက္က ေကာင္းေတာ့ စပါးေတြ ေစ်းေကာင္းရတယ္။ အခုက အဲဒီမွာလည္း ၀ယ္ယူသူေတြ နည္းသြားတယ္။ " ဟု ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕နယ္ ၀က္လွေက်းရြာမွ ကုိေအာင္ေအာင္က ေျပာသည္။
စပါးစေပၚခ်ိန္တြင္ ေရႊ၀ါထြန္းစပါးႏွင့္ သီရိတုန္စပါးတုိ႔ စေပၚေလ့ရွိၿပီး စပါးအရည္ေသြးအလုိက္ စပါးေစ်းႏႈန္းမ်ားမွာ ကြာျခားမႈရွိေၾကာင္း၊ ယင္းအျပင္ စပါးေစ်းကြက္ မတည္ၿငိမ္မႈေၾကာင့္ စပါးေစ်းႏႈန္းမ်ားမွာ ၿမိဳ႕နယ္အလုိက္ ကြာျခားမႈရွိေၾကာင္းလည္း လယ္သမားမ်ား ေျပာျပခ်က္အရ သိရသည္။
ရခိုင္ျပည္တြင္ စပါးေစ်းႏႈန္းမ်ား က်ဆင္းသည့္အျပင္ စပါးေစ်းကြက္မွာလည္း မတည္ၿငိမ္မႈမ်ားရွိေနၿပီး ေစ်းကြက္ကုိ ထိန္းသိမ္းေပးေသာ ကုန္သည္ႀကီးမ်ားအသင္းမွာ စစ္ေတြၿမိဳ႕တြင္ ရွိေသာ္လည္း စပါးေစ်းကြက္မ်ားကို စစ္ေဆးျခင္းမရွိေသာေၾကာင့္ ေစ်းကြက္တည္ၿငိမ္ရန္ တိက်စြာသတ္မွတ္ထားေသာ ေစ်းႏႈန္းမ်ားမရွိေၾကာင္း၊ ထုိ႔ေၾကာင့္ ေရာင္းခ်လိုသူမ်ားႏွင့္ ၀ယ္ယူလုိသူမ်ားသည္ နီးစပ္ရာေနရာ မ်ားတြင္သာ ေရာင္းခ်ေနရေၾကာင္း သိရသည္။
ကိုေအာင္သန္း
အခ်ိန္သည္ ရခိုင္ေတာ္လွန္ေရးအင္အားမ်ား၊ ျပည္သူမ်ားအတြက္ အလြန္တရာ အေရးၾကီးေန ပါသည္။ ဆံခ်ည္တစ္မွ်င္မွ အတိမ္းေစာင္းခံ၍မျဖစ္ေပ။ ျပည္သူမ်ားအထူးနစ္နာမည္။
ထို႔ေၾကာင့္ ျပည္သူမ်က္ႏွာ တစ္ခုတည္းကိုသာၾကည့္ျပီး တင္ျပစရာရွိသည္ကို ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းတင္ျပပါက အားလံုးအတြက္ အက်ိဳးျဖစ္ထြန္းႏွိုင္လိမ္မည္ဟု႔ ထင္ျမင္ယူဆ၍ ယခုေဆာင္း ပါးကိုေရးသားျခင္းျဖစ္ပါ သည္။
 |
| AA Lt. Col. DR Nyo Tun Aung |
အသယ့္ေၾကာင္းနည္း။
တျပည္လံုးအပစ္ရပ္စည္းေရး မျဖစ္ႏွိုင္ဟု ရခိုင္ေခါင္းေဆာင္အမ်ားစု ေကာက္ခ်က္ ခ်ထားသည္။ တခ်ိဳ႕က ျဖစ္ ႏွိုင္သည္ဟု ထင္ျမင္သည္။ ၀ိ-၀ါဒ မရွင္းျဖစ္ေနၾကသည္။
ယေန႔ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ဗ်ဴဟာအခင္းအက်င္းကိုၾကည့္လွ်င္ တိုင္ရင္းသားျငိမ္းခ်မ္းေရး၊ ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စုျပန္ လည္ထူေထာင္ေရး၊ ပါတီစံုဒီမိုကေရစီစနစ္က်င့္ သံုးေရး၊ ေဇ်းကြက္စီပြားေရးစနစ္က်ယ္ျပန္႔ေရးနွင့္ ေဒသ တြင္းႏိုင္ငံမ်ားအပါအ၀င္ အေနာက္ႏိုင္ငံမ်ားႏွင့္ ၀င္ဆန္႔ေရးပင္ျဖစ္သည္။ ထိုဗ်ဴဟာအခင္းအက်င္းမ်ား ပီးပင္ လာေစရန္ တိုင္းရင္းသားမ်ားႏွင့္ ျငိမ္းခ်မ္းေရးကို အလြဲမသြယ္ေဖၚလွ်က္ရွိသည္။ တနည္းအားျဖင့္ တိုင္းရင္း သားမ်ား ေတာင္ဆိုေနသည့္ ဖက္ဒရယ္စနစ္ကို အနည္းႏွင့္အမ်ား ေလွ်ာ့ေပးရမည္ျဖစ္သည္။
ထို႔အတြက္ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးရပါမည္။ အပထအဆင့္ အပစ္ရပ္ရန္ၾကိဳးစားေနၾကျခင္းျဖစ္သည္။
တျပည္လံုး အပစ္ရပ္စည္းေရးျဖစ္စဥ္နွင့္ ပက္သက္ျပီး မည္သည့္တိုင္းရင္းသားလက္ နက္ကိုင္ အဖြဲ႕အစည္း ကမွ ယခုအခ်ိန္အထိ ျပတ္သားစြာ ဘူးခါ ျငမ္းပါယ္ျခင္းမရွိေသးေပ။ ေတာင္း ဆိုခ်က္ မ်ား၊ ရွင္းလင္းခ်က္ မ်ားႏွင့္ ပါ၀င္သင့္ပါ၀င္ထိုက္သူမ်ားကိုသာ အစိုးရထံ ေတာင္းဆိုေနၾကသည္ကို ေတြရွိရ သည္။ ဆိုလိုသည္မွာ တျပည္လံုးအပစ္ရပ္စည္းေရးသည္ ၉၀% အထေျမာက္ေနျပီျဖစ္သည္။
သို႔ရာတြင္ ရခိုင္ေတာ္လွန္ေရးအင္အားမ်ားသည္ ထိုဗ်ဳဟာအခင္းအက်င္းမ်ား၊ စနစ္ လမ္းေၾကာင္းမ်ားႏွင့္ လြဲေလွ်ာ္ေနၾကသည္။ ၁၉၄၆-၄၈ ခုႏွစ္ ျမန္မာႏိုင္ငံလြတ္လပ္ေရးရယူေတာ့မည့္ကာလတြင္း ေခါင္းေဆာင္ တစ္ခ်ိဳ႕ လြဲမွားစြာတြက္ခ်က္လုပ္ေဆာင္ခဲ့မႈေၾကာင့္ အမ်ိဳးသားအခြင့္အေရးမ်ား ဆံုရႈံးခဲ့ရပံုႏွင့္ ပံုစံတူေန ေပသည္။
ဒုတိယကမၻာစစ္ျပီးဆံုးခါစကာလ ၁၉၄၆-၄၇ ခုႏွစ္မ်ားတြင္ အေမရီကန္ဦးေဆာင္ေသာ မဟာမိတ္သည္ ကိုယ္ပိုင္ျပဌါန္းခြင့္မူျဖင့္ အဂၤလိပ္၊ ျပင္သစ္အပါအ၀င္ တျခားကိုလိုနီလက္ေအာက္ခံႏိုင္ငံမ်ားကို လြတ္လပ္ ေရးေပးရန္မူခ်မွတ္ခဲ့သည္။ ဗမာေခါင္းေဆာင္မ်ား ဆန္း-အက္တလီ၊ ခုနွစ္တြင္ ႏု-အက္တလီစာခ်ဳပ္မ်ားျဖင့္ လြတ္လပ္ေရးအတြက္ ျပင္ဆင္လွ်က္ရွိၾကသည္။
တဖက္တြင္ ရခိုင္ေဒသအတြင္း လႈပ္ရွားေနေသာအင္အားမ်ားမွာ အဂၤလိပ္မွလြတ္လပ္ေရးေပးမည္မဟုတ္ဟု ခံယူခဲ့ၾကသည္။ လြတ္လပ္ေရးရေသာ္ျငားလည္း ေနာင္တက္လာမည့္ ျမန္မာႏိုင္ငံအစိုးရသည္ အရင္းရွင္ အစိုးရျဖစ္လာမည္။ အလုပ္သမားလူတန္းစား အခြင့္အေရးမ်ား မရရွိႏွိုင္ေပ။ ထို႔ေၾကာင့္ ကြန္ျမဴနစ္လမ္းစဥ္ျဖင့္ ဆက္လက္ေတာ္လွန္ၾကရန္ ဆံုးျဖတ္ခဲ့ၾကသည္။ ေနာက္ဆံုးတြင္ အသုတ္လိုက္လက္နက္ခ်ခဲ့ၾကသည္။
ရခိုင္ျပည္လြတ္ေျမာက္ရးအဖြဲ (AIO) ဥကၠဌ ဆရာစံေက်ာ္ထြန္း ေကာက္ခ်က္ခ်သကဲ့ေသာ ေတာ္လွန္ေရး “စခန္းလြန္”ကာ အမ်ိဳးသားႏိုင္ငံေရးေဘာင္ကို ေက်ာ္ခဲ့ၾကသည္။ အမ်ိဳးသားေရးတိုက္ပြဲထက္ အေအးစစ္ပြဲ ထဲသို႔ ရခိုင္ေခါင္းေဆာင္မ်ား မသီမသာ၀င္ ေရာက္ခဲ့ၾကသည္။ ဘဂၤလားပင္လယ္အိုတေၾကာတြင္ အင္အား ၾကီးမား မင္းမူၾကီးစိုးခဲ့သည့္ ရခိုင့္ဘုရင့္ႏိုင္ငံေတာ္သည္ ဗမာျပည္သစ္၏ ခရိုင္အဆင့္ကိုသာ ရရွိခဲ့သည္။
လက္ရွိအေျခအေနတြင္ ရခိုင္ေတာ္လွန္ေရးအဖြဲအစည္းမ်ားသည္ ဗိုလ္ရာဇာ တစ္ခိ်န္ကေျပာသကဲ့ေသာ “ေတာ္လွန္ေရး စခန္းေယာင္” ေရာဂါ-ေ၀တနာကို ခံစားေနၾကရသည္။
ေတာ္လွန္ေရးစခန္းေယာင္ ရိုးဂါဆိုသည္မွာ တစ္မိ်ဳးသားလံုးေသြးစည္းညီညြတ္ေရးျဖင့္ ခိုင္မာေသာအမ်ိဳးသား အင္အားထုကို မတည္ေဆာက္ဘဲ တေတာတစ္ဗိုလ္ တေတာင္တမင္းစနစ္ျဖင့္ သွ်ီတစ္ေၾကာင္း ဆပ္တစ္ ေၾကာင္းႏွင့္ ေယာင္ခ်ာခ်ာျဖစ္ေနၾကသည္ကို ဆိုလိုဟန္တူသည္။
ထိုေသာျဖစ္ေနရျခင္းမွာ လက္ယာစြန္းမ်က္ကမ္းမ်ိဳးခ်စ္၀ါဒီမ်ား၏ “စည္းလြတ္ ေဘာင္လြတ္” ငါ့ျမင္းငါစိုင္း စစ္ကိုင္းေရာက္ေရာက္ လုပ္ေဆာင္ေနၾကျခင္းျဖစ္သည္ဟု ဒီပီေအနာယက ဦးသိန္းေဖမွေထာက္ျပခဲ့ဖူးသည္။
၁၉၆၄ ခုႏွစ္ ဦးေန၀င္းအစိုးရႏွင့္ ျငိမ္းခ်မ္းေရးေဆြးေႏြးရာတြင္ ဦးေက်ာ္ဇံရႊီႏွင့္အတူ ဦးသိန္းေဖ (ရဲနီ) ပါ၀င္ခဲ့သည္။ ထိုကာလက ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေန၀င္းအစိုးရသည္ တဖက္လွည့္ျဖင့္ လက္နက္ခ်ခိုင္းခဲ့သည္ဟု ဆိုသည္။ ပထမ ဦးေန၀င္းႏွင့္ေတြ႕သည္။ ဆိုရွယ္လစ္စနစ္ကိုကူးေျပာင္းရာတြင္ ပူေပါင္းပါ၀င္ရန္ေျပာဆိုခဲ့သည္။ တဖန္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေက်ာ္ထင္မွေတြ႕သည္။ ဆိုရွယ္လစ္အသြင္ ကူးေျပာင္းရာတြင္လက္နက္ကိုစြန္႔္ျပီး ႏိုင္ငံေရး အုပ္ခ်ဳပ္ ေရး ဂႏၵမ်ားတြင္ ပါ၀င္ရန္ေျပာဆိုခဲ့သည္။ “လက္နက္ခ်တယ္လို႔မသံုးပါဘူးဗ်ာ၊ ျငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ လက္နက္ လွည္းလွယ္တယ္လို႔ သံုးပါမည္၊” ဟု ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေက်ာ္ထင္မွေျပာခဲ့ေၾကာင္း ဦးသိန္ေဖျပန္ေျပာျပသည္။
ထိုေဆြးေႏြးပြဲအျပီး သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲတြင္ ဦးေက်ာ္ဇံရႊီမွ ရခိုင္ျပည္သမၼတႏိုင္ငံ ထူေထာင္ေရးကို အစိုးရႏွင့္ ေဆြးေႏြးမည္ဟု ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ထိုသတင္းသည္ ေၾကးမံုႏွင့္ ျမန္မာ့အလင္း သတင္းစာ ေခါင္းၾကီးပိုင္းတြင္ ပါလာခဲ့သည္။ သတင္းစာအတြင္းပိုင္းစာမ်က္ႏွာတြင္ ဦေက်ာ္ဇံရႊီ၏ကာတြန္႕ပံုျဖင့္ ငပလီကမ္းေျခတြင္ နဖူး ေျပာင္ေျပာင္၊ ဗိုက္ပူပူ၊ အဂၤဂ်ီကြ်တ္ျဖင့္ ကုလားထိုင္တြင္ ပင္လယ္ျပင္သိ႔ု မ်က္ႏွာမူထိုင္လွ်က္ ေဆးျပင္းလစ္ ေသာက္ေနသည္။ ေဆးျပင္းလစ္မွထြက္လာေသာ မီးခိုး၀ိုင္းၾကီးတြင္၊ “ဘဂၤလားပင္လယ္အိုတြင္ မုန္တိုင္း ရွိသည္”ဟု ေရးသားထားသည္။
ထိုသတင္းစာကို ေတြ႕သည္ႏွင့္တစ္ျပိဳင္နက္ ဦးသိန္ေဖအား အထုတ္ျပင္ရန္ႏွင့္ ႏွစ္ရက္အတြင္း ရခိုင္ျပည္ ကြန္ ျမဳနစ္ပါတီဌာနခ်ဳပ္ရွိရာ ေျပပံုျမိဳ႕နယ္သို႔ ျပန္ရန္ ညႊန္ၾကားခဲ့သည္။ ေနာင္တြင္ ဦးေက်ာ္ဇံရႊီလက္နက္ခ် သြားခဲ့ သည္။ ဦးသိန္းေဖမွာ ဒီပီေအပါတီျဖင့္ လက္ရွိတိုက္ပြဲ၀င္လွ်င္ရွိသည္။
သို႔ရာတြင္ ေခာတ္စနစ္၊ ႏိုင္ငံေရးအေျခအေန၊ ကမၻာ့အေျခအေနမ်ား ေျပာင္းလဲေနျပီျဖစ္သည္။ ဦးသိန္းစိန္ အစိုးရသည္ ALP ႏွင့္ DPA ကို ျငိမ္းခ်မ္းေရးေဆြးေႏြးရန္ ကမ္းလွမ္းခဲ့သည္။ ALP မွာ ျပည္နယ္အဆင့္ လက္ မွတ္ထိုးခဲ့ျပီး DPA မွာ ယခုအခ်ိန္အထိ မေဆြးေႏြးႏွိုင္ေသးေပ။
ထိုအခ်ိန္ ၂၀၁၁ ခုနွစ္ကာလက DPA ပါတီအတြင္းေရးမႈးသည္ အစိုးရအေပၚသံသယရွိသည္ကတစ္ေၾကာင္း၊ ထိုကမ္းလွမ္းခ်က္ကို အေတြ႕အၾကံဳရွိသည့္ ဥကၠဌ၊ နာယကမ်ားကိုမတင္ျပဘဲ လွိ်ဳ၀ွက္ထားခဲ့သည္က တစ္ ေၾကာင္း၊ အၾကာင္းေၾကာင့္မ်ားေၾကာင့္ မေဆြးေႏြးျဖစ္ခဲ့ေပ။
ရခိုင္ျပည္လြတ္ေျမာက္ေရးပါတီသည္ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ဧျပီလတြင္ ျပည္နယ္အဆင့္ အစိုးရႏွင့္အပစ္ရပ္စည္းေရး လက္မွတ္ ေရးထိုးခဲ့သည္။ ေက်ာက္ေတာ္ျမိဳ႕တြင္ ဆက္ဆန္ေရးရံုးဖြင့္ခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ အစိုးရမွ ျပည္ေထာင္စု အဆင့္ လက္မွတ္ေရးထိုးရန္ ျငမ္းဆန္လွ်က္ရွိသည္။
ရခိုင္အမ်ိဳးသားတိုးတက္ေရးပါတီဥကၠဌ ေဒါက္တာေအးေမာင္သည္ သမၼတဦးသိန္းစိန္ႏွင့္ ယခုႏွစ္အေစာပိုင္းက ေတြဆံုရာတြင္ ရကၡိဳင့္တပ္မေတာ္ (AA) ကို ရခိုင္ျပည္ကာကြယ္ေရးတပ္ ဖြဲစည္းရန္တင္ျပခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ အစိုးရမွ အေၾကာင္းျပန္ၾကားျခင္း၊ ေတြဆံုေဆြးေႏြးျခင္းမရွိခဲ့ေပ။
အဘယ့္ေၾကာင့္အစိုးရမွ တစ္ဖြဲခ်င္းေတြဆံုရန္ ျငမ္းဆန္ရပါသနည္။
ျခံဳငံုတင္ျပရလွ်င္ ျပည္ေထာင္စုျငိမ္းခ်မ္းေရးေဖၚေဆာင္ေရးလုပ္ငန္းေကာ္မတီ ဒု-ဥကၠဌ ဦးေအာင္းမင္းမွ ရခိုင္ေတာ္လွန္ေရး အဖြဲအစည္းမ်ားကို “စုေပါင္းေဆြးေႏြးရန္” NUPA ဥကၠဌ ေဒါက္တာခင္ေမာင္၊ ALP ဒု-ဥကၠဌ ခိုင္ေစာႏိုင္ငံေအာင္ႏွင့္ ဗဟိုအလုပ္အမႈေဆာင္ ေစျမရာဇာလင္းတို႔ႏွင္ ့ေတြ႔ဆံုစဥ္ ထိုေသာကမ္းလွမ္းခဲ့သည္။
ျမန္မာျငိမ္းခ်မ္းေရးစင္တာမွ ပညာရွင္တစ္ခ်ိဳ႕ကလည္း ရခိုင္၀ါရင့္ႏိုင္ငံေရးသမားမ်ာကုိ အလားတူ စုေပါင္း ေဆြးေႏြးရန္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။
“စုေပါင္းျပီးလာပါ။ ကြ်န္ေတာ္တို႔မွာလည္း အလုပ္သိပ္မ်ားတယ္။ ေနာက္ျပီး ရခိုင္ေဒသမွာ တိုက္ပြဲေတြျဖစ္ေန တာမဟုတ္ဘူး” စသည့္ျဖင့္ ထိုေခါင္းေဆာင္မ်ားမွ ေျပာၾကားလာသည္ကို ၾကားခဲ့ရသည္။ အလားတူပင္ မဟာမိတ္ ေခါင္းေဆာင္မ်ား၊ ႏိုင္ငံတကာအဖြဲအစည္းတစ္ခ်ိဳ႕မွ ထိုေသာ ျပန္လည္တင္ျပခဲ့ဖူးသည္။
အဓီကအားျဖင့္အစိုးရသည္ ရခိုင္အင္အားတစ္ဖြဲခ်င္းႏွင့္ ေတြဆံုေဆြးေႏြးရန္ ေပၚလစီမရွိေပ။ စုေပါင္းေဆြး ေႏြးမည့္ေပၚလစီသာရွိသည္။
အဘယ့္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ ရခိုင္လက္နက္ကိုင္အင္အား အမ်ားစုသည္ ကခ်င္ႏွင့္ ကရင္ေဒသမ်ားတြင္ရွိေန သည္ကတစ္ေၾကာင္း။ တစ္ဖြဲကိုဦးစားေပးလိုက္လွ်င္ ေနာက္အဖြဲမ်ားကို ခ်န္လွပ္သကဲ့ေသာျဖစ္ကာ ေ၀ဖန္မႈ မ်ားထြက္ေပၚလာႏွိုင္သည္။ ေနာက္ျပီး ကရင္ႏွင့္ ကခ်င္ေဒသတြင္ အပစ္ရပ္စည္းလွ်င္ ရခိုင္အင္ အားမ်ားျဖစ္ ၾကေသာ AA ႏွင့္ ALP တို႕သည္လည္း အလိုအေလွ်ာက္ အပစ္ရပ္စည္းျပီးျဖစ္ေၾကာင္း ယူဆထား ပံုရသည္။ ဘဂၤလီႏွင့္ရခိုင္မ်ားအၾကား ျဖစ္ခဲ့သည့္ အၾကမ္းဖက္အဌိပကၡမ်ားသည္လည္း အဓိကအေၾကာင္းရင္းမ်ား ျဖစ္သည္။
စက္တင္ဘာလႏွင့္ ေအာက္တိုဘာလမ်ားတြင္း UNFC၊ KIO ႏွင့္ အစိုးရျငိမ္းခ်မ္းေရးေဖၚေဆာင္ေရးအဖြဲႏွင့္ ေတြဆံုခဲ့ၾကသည္။ UNFC မွ ALP ကို ထိုေတြ႕ဆံုပြဲသို႔ဖိတ္ၾကားခဲ့သည္။ ကိုကစၥကို အစိုးရ ကန္႔ကြက္သည္။ သို႔ေသာ္ UNFC မွ ALP ကို တက္ေရာက္ခြင္ျပဳ႕ခဲ့သည္။ အေျခအေန တင္းမာခဲ့ၾကသည္။ အလားတူပင္ KIO ႏွင့္ မၾကာေသးမွိန္က အစိုးရတို႔ ေတြဆံုရာတြင္ AA ကို ေလ့လာသူအျဖစ္တက္ေရာက္ရန္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ဂြမ္းေမာ္မွ အစိုးရကို တင္ျပခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ အစိုးရမွ ျငမ္းပါယ္ခဲ့ေၾကာင္း နီးစပ္သည့္ မဟာမိတ္မ်ားမွ ေျပာၾကားခ်က္အရ သိရွိခဲ့ရသည္။ ထိုေသာျဖစ္ရျခင္းမွာ အစိုးရသည္ စုေပါင္းေဆြးေႏြးေရးမူတြင္ ခိုင္မာစြာရပ္တည္ေၾကာင္း ျပသလိုဟန္တူသည္။
သို႔ရာတြင္ ရခိုင္ေတာ္လွန္ေရးေခါင္းေဆာင္တစ္ခ်ိဳ႕သည္ ထိုေသာစုေပါင္းမေဆြးေႏြးလိုေပ။ အဘယ့္ ေၾကာင့္ဆို ေသာ္ ျမန္မာႏိုင္ငံလံုးဆိုင္ရာေက်ာင္းသားမ်ားတပ္ဦး (ABSDF) အပါအ၀င္ တစ္ျခားအဖြဲမ်ားကို သီးျခားေဆြး ေႏြးျပီး ရခိုင္ေတာ္လွန္ေရးအင္အားမ်ားကိုသာလွ်င္ ကြက္ျပီး စုေပါင္းေဆြးေႏြးလိုျခင္းသည္ ရခိုင္မ်ားကိုခြဲျခား ဆက္ဆန္ျပီးသည္။ လူရာမသြင္းဟု ျပင္းထန္စြာခံစားခ်က္မ်ား ျဖစ္ေနၾကသည္။
တစ္ဖက္တြင္လည္း အဖြဲအစည္းမ်ားအၾကား အခြင့္အေရးႏွင့္ ဦးေဆာင္မႈကို ျပိဳင္ဆိုင္ေနၾကသည့္အတြက္ စုေပါင္းေဆြးေႏြရန္ စိတ္၀င္စားမႈ နည္းပါေနျခင္းျဖစ္သည္။ တဖန္ NUPA အပါအ၀င္ DPA ၏ စစ္အင္အားမွာ AA ႏွင့္ ALP ကဲ့ေသာ မရွိသည့္အတြက္ သံုညႏွင့္ေပါင္းလွ်င္ “၀” လံုးသာ ထြက္မည္ဟု ႏိုင္ငံေရးကိန္းေသ မ်ားျဖင့္ တြက္ခ်က္ေနၾကသည္။ ေနာက္တစ္ခ်က္ကလည္း ျငိမ္းခ်မ္းေရး ေကာ္မတီဖြဲလွ်င္ ေဒါက္တာ ခင္ေမာင္ႏွင့္ ဦးညီညီလြင္တို႔ကို မပါေစလိုေၾကာင္း ထုတ္ေဖၚေျပာၾကားလာသည္။ အဘယ့္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ နာမည္ေကာင္း ထြက္ေနသည့္အဖြဲသည္ ေရာေယာင္ျပီးနာမည္ပ်က္ကာ ျပည္သူမ်ားေထာက္ခံမႈ ေလွ်ာ့က် သြားႏွိုင္သည္ဟု ႏိုငံေရးကို (ဖလီ) အလီႏွင့္ခ်ိန္တြယ္ တိုင္းတာေနၾကသည္။
ႏိုင္ငံေရးအရတြက္မည္ဆိုလွ်င္ စုေပါင္းေဆြးေႏြးျခင္းသည္ ပို၍အက်ိဳးရွိသည္။ အဘယ့္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ ပင္လံု ထက္က်ယ္ျပန္႔ေသာ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲျဖစ္လာလွ်င္ ျပည္နယ္ (သို႔မဟုတ္) လူမ်ိဳးအလိုက္ ကိုယ္စားျပဳ႕ ႏွိုင္သည္ ကိုယ္ထည္ (representation body) ဖြဲလာရမည္ျဖစ္သည္။ ေနာက္ျပီး ရခိုင္ျပည္လံုးကြ်တ္ညီလာခံ ကို ေတာ္လွန္ေရးအင္အားမ်ား၊ နိုင္ငံေရးပါတီမ်ားအပါအ၀င္ အဖြဲေပါင္းစံု လူတန္းစာေပါင္းစံုျဖင့္က်င္းပကာ အမ်ိဳသားဘံု လမ္းစဥ္ကို ခ်မွတ္ရေပအံုမည္။ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး၊ သယံဇာတစီမန္ခြင့္ရရွိေရး၊ ဖြန္႔ျဖိဳးေရးစသည့္ တစ္မ်ိဳးသားလံုး အေရးအတြက္ လုပ္ေဆာင္စရာမ်ာစြာ ရွိေနပါသည္။ မိမိအဖြဲအစည္းအေရး တစ္ခုတည္းကို ကြက္ျပီးၾကည့္ပါက ဗ်ဴမ်ား မွားယြင္းႏွိုင္သည္။ ေနာက္ဆံုး ျပည္သူသာ နစ္နာၾကရပါမည္။
အကယ္ဤ အစိုးရႏွင့္ျငိမ္းခ်မ္းေရး မေဆြးေႏြးဟုဆိုလွ်င္လည္း ေလးဖြဲစလံုး စုေပါင္းခုခံမည့္ ဘံုသေဘာ တူညီခ်က္မ်ား ထားရွိရပါမည္။ ALP မွ ျငိမ္းခ်မ္းေရးယူျပီး က်န္သံုဖြဲးမွ ဆက္တိုက္ေနလွ်င္ ရခိုင္အခ်င္းခ်င္း ေသြးကြဲရံုမွလြဲျပီး မည္သည့္အက်ိဴးမွ ျဖစ္လာမည္မဟုတ္ေပ။
ထိုေလးဖြဲသည္ တျပည္လံုးအပစ္ရပ္စည္းေရး ပြဲေတာ္သို႔ တက္ေရာက္ခြင့္ရရွိသည့္တိုင္ေအာင္ စုစည္းမႈမရွိပါက အိုက္ေပါက္ႏွင့္ ဖားေကာက္သကဲ့ေသာ ျဖစ္ေနေပအံုးမည္။
အစိုးရႏွင့္ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြမည္ဆိုလွ်င္လည္း စုေပါင္းေဆြးေႏြးရန္ အျမန္ျပင္ဆင္သင့္ပါသည္။ အတိတ္ကို အတိတ္မွာထားျပီး လက္ရွိ stakeholders ႏွင့္ key actors မ်ားစံုညီစြာျဖင့္ ရခိုင္အမ်ိဳးသား ႏိုင္ငံေရးေဆြး ေႏြးေရးေကာ္မတီ (Arakan National Political Dialogue Committee-ANPDC) ကိုဖြဲစည္းသင့္ပါသည္။ အစိုးရနွင့္ စတင္ေတြ႕ဆံုသင့္ပါသည္။ ဆင္းရဲတြင္းနက္ကာ ဘက္ေပါင္းစံုမွ ဖီ့ႏွိပ္ခ်ယ္လွယ္ျခင္းခံေနရေသာ ရခိုင္ျပည္သူမ်ား ဘ၀ကို ကုိယ္ခ်င္းစာသင့္ပါသည္။ ဦးစားေပးဆံုးျဖတ္သင့္ပါသည္။
Note: စာေရးသူသည္ မေလးရွားအေျခစိုက္ Association of Arakan National Council Supporting (ANC-S) ၏ ဥကၠဌ ျဖစ္သည္။
ဗမာျပည္ဟုေခၚတြင္ေသာ ႏိုင္ငံထဲမွ ရခိုင္ျပည္ၾကီးကို သီးျခားကုိယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင္
ဒီဂုဏ္သေရရွိ ပါးစပ္ႀကီးကပဲ ဘံုပေဟဠိေတြနဲ႔
ဥံဳမခံ ရြတ္ေတာ့မည္ၿဖစ္ပါေသာေၾကာင့္လည္
အားလံုးကိုေလးစားလွ်က္
ကၽြန္ေတာ္ေအာင္ကိုစိုင္းပါ။
Credit To>>>မစၥတာ စုိင္း
ဘာသာေရးတို႔၏ အေၿခခံသေဘာတရားမ်ားအာ တီးေခါက္ၾကည့္ၿခင္း (သို႔) မည္သည့္ဘာသာေရးသည္ မည္သည့္အရာကိုအေၿခခံထားသနည္း (သို႔) ဘာေၾကာင့္မွန္ကန္ေသာဘာသာတရားမ်ားကကြယ္ေပ်ာက္လုနီးပါးၿဖစ္လာရသနည္း။
က်ေနာ္ၿမန္မာပရိတ္သတ္နဲ႔ ေဝးေနတာနည္းနည္းၾကာပါၿပီ က်ေနာ့္ Facebook အေကာက္ကိုဖ်က္လုိက္ကတည္းကဆိုပါေတာ့ဗ်ာ ဒီေန႔ေတာ့ ေရးခ်င္စိတ္ေလးနည္းနည္းၿဖစ္လာတာရယ္ မေရးလို႔မၿဖစ္တဲ့အရာေတြရယ္ေၾကာင့္ စာနည္းနည္းေရးလုိက္ပါတယ္ အမ်ားၾကီးေတာ့ မေရးပါဘူး။
က်ေနာ္ေပးထားတဲ့ေခါင္းစဥ္က နည္းနည္းက်ယ္ၿပန္႔ေနပါလိမ့္မယ္ ဒါေပမယ့္က်ေနာ္ကအဲဒီ ဘာသာတရားေတြရဲ့အေၿခခံမွဳကို ေရးသားမွာၿဖစ္ပါတယ္။
ဒီေနရာမွာက်ေနာ္ေရးသားမဲ့ဘာသာတရားေတြကေတာ့
၁၊ ခရိယန္ဘာသာ (Christianity)။
၂၊ မူဆလင္ဘာသာ (Muslim)။
၃၊ ဗုဒၶဘာသာ (Buddhism) တို႔ပဲၿဖစ္ပါတယ္။
ဦးစာေၿပာလိုသည္မွာ ဘာသာေရးဟူသည္ ၿငိမ္းခ်မ္းၿခင္းနဲ႔ လႊတ္ေၿမာက္ၿခင္းမ်ားကို အေၿခခံထားၿခင္းၿဖစ္သည္ဟု ေယဘုယ်နားလည္ၾကရမည္ၿဖစ္ပါသည္။
#ခရိယန္ဘာသာ၏အေၿခခံသေဘာတရားမ်ား
၁၊ ခရိယန္ဘာသာ၏ ေခါင္းေဆာင္ပုဂၢိဳလ္မွာ Jesus Christ ၿဖစ္ၿပီး
၁.၁၊ ၿငိမ္းခ်မ္းေၾကာင္းတရားကိုေဟာသည္။
၁.၂၊ ေပးကမ္းစြန္႔ၾကဲလွဴဒါန္းၾကရန္ ညြန္ၾကားသည္၊ ကုိယ္က်င့္သီလရွိၾကရန္ညြန္ၾကားသည္။
၁.၃၊ ကမၻာၾကီးအား ခ်စ္ခင္ရင္းႏွီးစြာေနထိုင္ၾကရန္နွင့္ အခ်င္းခ်င္းကူညီရိုင္းပင္းၾကရန္ေဟာၾကားသည္။
၁.၄၊ အၿပစ္ရွိသူမ်ားအား ထိုအၿပစ္တို႔မွ လြတ္ေၿမာက္ေစရန္ သူကိုယ္တိုင္ခံယူေပးသည္။
၁.၅၊ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကို လိုလားသည့္ဘာသာေရးၿဖစ္ေသာေၾကာင့္ ဘာသာေရးကို အေၾကာင္းၿပဳၿပီး စီးပြားရွာၿခင္းအခ်င္းမရွိ။
၁.၆၊ မည္သည့္ဘာသာ မည္သည့္လူမ်ိဳး မည္သည့္ပုဂၢိဳလ္၏ အယူအဆအေတြးအေခၚကိုမဆို ၾကားနာနုိင္သည္ လက္ခံက်င့္သံုးနုိင္သည္။
၁.၇၊ အကယ္၍ ၁.၆ ကိုသေဘာေတြ႔ပါက ကူးေၿပာင္းဝင္ေရာက္ ကိုးကြယ္နုိင္သည္ (ကိုးကြယ္ၾကသည္) ။
၁.၈၊ အၿခားဘာသာေရးမ်ားအား ေလ့လာေစရန္လမ္းဖြင့္ေပးထားသလို မိမိဘာသာ/ဘာသာေရးအေဆာက္အအံု/ဘာသာတရား၏အထြက္အၿမတ္ထားရာေနရာမ်ားအားလည္း ဝင္ေရာက္ေလ့လာခြင့္ ၿပဳထားသည္။
၁.၉၊ အခ်ိန္အခါနဲ႔ အေၿခအေနအားေလွ်ာ္စြာ အၿခားေသာ ဘာသာေရးေခါင္းေဆာင္မ်ား လူပုဂၢိဳလ္မ်ား တက္သိပညာရွင္မ်ား အေတြးအေခၚေကာင္းရွိသူမ်ားအား ဖိတ္ၾကားကာ ၾကားနာေလ့ရွိၾကသည္။
၁.၁၀၊ ခရိယန္နုိင္ငံမ်ားအဖြဲ႔၊ ခရိယန္နိုင္ငံမ်ားအသင္းဟူ၍ ခြဲၿခားဆက္ဆံၿခင္းမၿပဳ။
#မူဆလင္ဘာသာ၏အေၿခခံသေဘာတရားမ်ား
၁၊ မူဆလင္ဘာသာ၏ ေခါင္းေဆာင္ပုဂၢိဳလ္မွာ Muhammadၿဖစ္ၿပီး
၁.၁၊ ၿငိမ္းခ်မ္းေၾကာင္းတရားကိုေဟာသည္။
၁.၂၊ ေပးကမ္းစြန္႔ၾကဲလွဴဒါန္းၾကရန္ ညြန္ၾကားသည္၊ ကိုယ္က်င့္သီလရွိၾကရန္ညြန္ၾကားသည္။
၁.၃၊ ကမၻာၾကီးအား ခ်စ္ခင္ရင္းႏွီးစြာေနထိုင္ၾကရန္နွင့္ အခ်င္းခ်င္းကူညီရိုင္းပင္းၾကရန္ေဟာၾကားသည္။
၁.၄၊ အၿပစ္ရွိသူမ်ားအား ထိုအၿပစ္တုိ႔ေၿပေပ်ာက္ေစရန္ တစ္သက္မွာတစ္ခါ မကာအို သို႔အေရာက္သြားၿပီး ဝတ္ၿပဳရသည္ (The Kaaba, in Mecca, Saudi Arabia, is all over the world gather there to pray in unity) ။
၁.၅၊ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကို လိုလားသည့္ဘာသာေရးၿဖစ္ေသာေၾကာင့္ ဘာသာေရးကို အေၾကာင္းၿပဳၿပီး ဆင္းရဲသူမိမိဘာသာဝင္မ်ားအားကူညီနုိင္ရန္အတြက္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားလုပ္ကိုင္သည္ ဥပမာ Islamic Bank Group တို႔လိုမ်ိဳးမ်ားၿဖစ္သည္။
၁.၆၊ မည္သည့္ဘာသာ မည္သည့္လူမ်ိဳး မည္သည့္ပုဂၢိဳလ္၏ အယူအဆအေတြးအေခၚကိုမဆို ၾကားနာခြင့္မရွိ လက္ခံက်င့္သံုးခြင့္မၿပဳ လက္ခံက်င့္သံုးပါကေသဒါဏ္ထိ ၿပစ္ဒါဏ္ရွိသည္။
၁.၇၊ အကယ္၍ ၁.၆ ကိုသေဘာေတြ႔ပါက ကူးေၿပာင္းဝင္ေရာက္ ကိုးကြယ္နုိင္ၿခင္းမရွိ မူဆလင္ဘာသာတစ္ခုတည္းကိုသာကိုးကြယ္ရမည္ (အၿခားဘာသာဝင္နုိင္ငံမ်ားနဲ႔ထိစပ္ေနေသာ နယ္စပ္ေဒသမ်ားတြင္ ဘာသာေရးပဋိပကၡၿဖစ္ေလ့ၿဖစ္ထရွိတာကလည္း မူဆလင္ဘာသာ၏ စိတ္ဝင္စားဘြယ္အခ်က္တစ္ခ်က္ၿဖစ္သည္) ။
၁.၈၊ အၿခားဘာသာေရးမ်ားအား ေလ့လာေစရန္လမ္းဖြင့္ေပးထားၿခင္းမရွိ မေလ့လာရ၊ မိမိဘာသာ/ဘာသာေရးအေဆာက္အအံု/ဘာသာတရား၏အထြက္အၿမတ္ထားရာေနရာမ်ားအားလည္း မူဆလင္ဘာသာဝင္မ်ားအားမကိုးကြယ္မယံုၾကည္သူ မည္သူမဆို ဝင္ေရာက္ၿခင္းမရွိ ဝင္ေရာက္ပါကလည္း သတ္မွတ္ေနရာ၌သာေနထုိင္ လည္ပတ္ခြင့္ရွိသည္။
၁.၉၊ အခ်ိန္အခါနဲ႔ အေၿခအေနအားေလွ်ာ္စြာ အၿခားေသာ ဘာသာေရးေခါင္းေဆာင္မ်ား လူပုဂၢိဳလ္မ်ား တက္သိပညာရွင္မ်ား အေတြးအေခၚေကာင္းရွိသူမ်ားအား ဖိတ္ၾကားကာ ၾကားနာေလ့အလွ်င္းမရွိ။
၁.၁၀၊ မူဆလင္နုိင္ငံမ်ားအဖြဲ႔၊ မူဆလင္နိုင္ငံမ်ားအသင္းဟူ၍ ခြဲၿခားသတ္မွတ္စုဖြဲ႔ထားသည္ ဥပမာ Organization of the Islamic Conference (OIC )၊ မူဆလင္ ညီအကိုမ်ားအဖြဲ႔၊အသင္း ။
#ဗုဒၶဘာသာ၏အေၿခခံသေဘာတရားမ်ား
၁၊ ဗုဒၶဘာသာ၏ ေခါင္းေဆာင္ပုဂၢိဳလ္မွာ ဗုဒၶ (Buddha) ၿဖစ္ၿပီး
၁.၁၊ ၿငိမ္းခ်မ္းေၾကာင္းတရားကိုေဟာသည္ (ဥပမာ The Four Noble Truths, The Eight-Fold Pat) ။
၁.၂၊ ေပးကမ္းစြန္႔ၾကဲလွဴဒါန္းၾကရန္ ညြန္ၾကားသည္၊ ကိုယ္က်င့္သီလရွိၾကရန္ညြန္ၾကားသည္။
၁.၃၊ ကမၻာၾကီးအား ခ်စ္ခင္ရင္းႏွီးစြာေနထိုင္ၾကရန္နွင့္ အခ်င္းခ်င္းကူညီရိုင္းပင္းၾကရန္ေဟာၾကားသည္။
၁.၄၊ အၿပစ္ရွိသူမ်ားအား ထိုအၿပစ္တို႔မွ လြတ္ေၿမာက္ေစရန္ ကံတရားကိုအေၿခခံကာ ေကာင္းမွဳ၊ကုသိုလ္တရားမ်ားၿဖင့္ ၿပန္ေဆးေၾကာၾကရန္ ညႊန္ၾကားသည္။
၁.၅၊ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကို လိုလားသည့္ဘာသာေရးၿဖစ္ေသာေၾကာင့္ ဘာသာေရးကို အေၾကာင္းၿပဳၿပီး စီးပြားရွာၿခင္းအခ်င္းမရွိ (သံဃာေတာ္မ်ားသည္ ဆြမ္းခံ(ေတာင္း၍)စားသည္) ။
၁.၆၊ မည္သည့္ဘာသာ မည္သည့္လူမ်ိဳး မည္သည့္ပုဂၢိဳလ္၏ အယူအဆအေတြးအေခၚကိုမဆို ၾကားနာနုိင္သည္ လက္ခံက်င့္သံုးနုိင္သည္ (ကာလာမသုတၱာန္တရားေတာ္) ။
၁.၇၊ အကယ္၍ ၁.၆ ကိုသေဘာေတြ႔ပါက ကူးေၿပာင္းဝင္ေရာက္ ကိုးကြယ္နုိင္သည္ (ကိုးကြယ္ၾကသည္) ။
၁.၈၊ အၿခားဘာသာေရးမ်ားအား ေလ့လာေစရန္လမ္းဖြင့္ေပးထားသလို မိမိဘာသာ/ဘာသာေရးအေဆာက္အအံု/ဘာသာတရား၏အထြက္အၿမတ္ထားရာေနရာမ်ားအားလည္း ဝင္ေရာက္ေလ့လာခြင့္ ၿပဳထားသည္။
၁.၉၊ အခ်ိန္အခါနဲ႔ အေၿခအေနအားေလွ်ာ္စြာ အၿခားေသာ ဘာသာေရးေခါင္းေဆာင္မ်ား လူပုဂၢိဳလ္မ်ား တက္သိပညာရွင္မ်ား အေတြးအေခၚေကာင္းရွိသူမ်ားအား ဖိတ္ၾကားကာ ၾကားနာေလ့ရွိၾကသည္။
၁.၁၀၊ ဗုဒၶဘာသာနိုင္ငံမ်ားအသင္းဟူ၍ ခြဲၿခားဆက္ဆံၿခင္းမၿပဳ ဒီေန႔ထိမၿမင္ရေသးေပ။
အဲဒီအခ်က္အလက္ေတြဟာ က်ေနာ္ေလ့လာမိသေလာက္ရရွိလာတာၿဖစ္ပါတယ္ က်ေနာ္ဟာ Scholar တစ္ေယာက္မဟုတ္ေလေတာ့ လိုအပ္ခ်က္မ်ားရွိေနမည္မွာ ေၿမၾကီးလက္ခက္မလြဲပါ ဟုတ္ပါၿပီ ယခုတင္ၿပခဲ့ေသာ အခ်က္မ်ားမွာ ဘာသာတရားမ်ား(၃ခု)ရဲ့အေၿခခံသေဘာတရားမ်ားၿဖစ္သည္ကို မိမိကိုယ္တုိင္ဆက္လက္၍ေလ့လာနုိင္ပါသည္၊
က်ေနာ္တီးမိေခါက္မိရွိသေလာက္ တင္ၿပခဲ့တာၿဖစ္ၿပီး မည္သည့္ ဘာသာတရားအစြဲမ်ားၿဖင့္ ေရးသားခဲ့ၿခင္းမဟုတ္ပါ။
By: Ar Mrat Khine (Researcher)
References
1 “The world's religions” Book by Ninian Smart
2 “The Atlas of Religion” Book by Martin Palmer
3 “World Civilizations” By Phillip J. Adler, Randall Lee Pouwels
4 “World Religions” A Historical Approach
5 “An Abridged History of World Religions” By Rex Lentz
6 “A World Religions Reader” edited by Ian S. Markham, Christy Lohr
 |
| ၿငိမ္းခ်မ္းစြာေနထုိင္ၾကေသာအၿပစ္မဲ့ရခုိင္ၿပည္သူမ်ား |
ရခိုင္တိုင္းရင္းသားမ်ား တိုးတက္ေရး ပါတီဥကၠ႒ ေဒါက္တာေအးေမာင္က ၾသဂုတ္ ၂၃ ရက္တြင္ က်င္းပသည့္ အမ်ဳိးသား လႊတ္ေတာ္တြင္ ႏိုင္ငံေရး ပါတီမ်ား မႇတ္ပံုတင္ျခင္း ဥပေဒပါ ႏိုင္ငံသား သတ္မႇတ္ခ်က္ကို ျပင္ဆင္သည့္ ဥပေဒၾကမ္းအား တင္သြင္းခဲ့သည္။ လႊတ္ေတာ္တြင္ လက္ခံေဆြးေႏြးရန္ သင့္မသင့္ သေဘာထား ေတာင္းခံရာ အမ်ဳိးသားလႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလႇယ္ ဦးလႇေဆြက ကန္႔ကြက္၍ မဲခြဲဆံုးျဖတ္ရန္ ဆံုးျဖတ္ခဲ့ၿပီး ကိုယ္စားလႇယ္ မစံုလင္၍ ၾသဂုတ္ ၂၆ ရက္သို႔ ေရႊ႕ဆိုင္းခဲ့သည္။ ၾသဂုတ္ ၂၆ ရက္တြင္ ယင္းကိစၥအား မတ္တတ္ရပ္ အစီအစဥ္ျဖင့္ မဲခြဲဆံုးျဖတ္ရာ တပ္မေတာ္သား ကိုယ္စားလႇယ္အားလံုး တိုင္းရင္းသားပါတီ ကုိယ္စားလႇယ္ မ်ားႏႇင့္အတူ အာဏာရ ျပည္ေထာင္စု ၾကံ့ခိုင္ေရးႏႇင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးပါတီ ကိုယ္စားလႇယ္ အခ်ဳိ႕က ေထာက္ခံ၍ အဆိုပါ ဥပေဒၾကမ္းအား လက္ခံေဆြးေႏြးရန္ လႊတ္ေတာ္က သေဘာတူခဲ့သည္။ လႊတ္ေတာ္တြင္ ပါ၀င္ေဆြးေႏြးမႈ မရိႇသေလာက္ နည္းပါး၍ အမ်ဳိးသားလႊတ္ေတာ္ ဥကၠ႒ကပင္ သတိေပးခဲ့ဖူးသည့္ တပ္မေတာ္သား ကိုယ္စားလႇယ္မ်ားသည္ ယခုကိစၥတြင္ မတ္တတ္ရပ္ ေထာက္ခံခဲ့ၾကသည္ မႇာလည္း ထူးျခားသည့္ ျမင္ကြင္းပင္ ျဖစ္သည္။
ထို႔ျပင္ ေဒါက္တာေအးေမာင္ တင္သြင္းသည့္ ဥပေဒၾကမ္းသည္လည္း ႏုိင္ငံႏႇင့္ ႏိုင္ငံသားမ်ားအတြက္ အေရးပါသည့္ ကိစၥပင္ ျဖစ္ပါသည္။ ႏိုင္ငံေရး ပါတီမ်ား မႇတ္ပံုတင္ျခင္း ဥပေဒပုဒ္မ ၄၊ ပုဒ္မခြဲ (က)တြင္ ''ႏိုင္ငံသား၊ ဧည့္ႏိုင္ငံသား၊ ႏိုင္ငံသားျပဳခြင့္ရသူ (သို႔မဟုတ္) ယာယီသက္ေသခံ လက္မႇတ္ ကိုင္ေဆာင္ထားသူ ျဖစ္ျခင္း'' ဟူသည့္ စာသားသည္ ႏိုင္ငံသား ျဖစ္ျခင္းအတြက္ အဓိက က်ေနသည္။ ထို႔အတူ ၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲ ဥပေဒမ်ားတြင္လည္း ဆႏၵမဲေပးပိုင္ခြင့္ ရိႇသူမ်ား၏ အရည္အခ်င္းကို သတ္မႇတ္ရာတြင္ ''အသက္ ၁၈ ႏႇစ္ျပည့္ၿပီး ဤဥပေဒပါ ျပ႒ာန္းခ်က္မ်ားႏႇင့္ မဆန္႔က်င္ေသာ ႏိုင္ငံသား၊ ဧည့္ႏိုင္ငံသား၊ ႏိုင္ငံသား ျပဳခြင့္ရသူ (သို႔မဟုတ္) ယာယီ သက္ေသခံလက္မႇတ္ ကိုင္ေဆာင္ထားသူ'' ဟု ေဖာ္ျပပါရိႇသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အဆိုပါ သတ္မႇတ္ခ်က္မ်ားအရ ယာယီ သက္ေသခံလက္မႇတ္ ကိုင္ေဆာင္ထားသူ ပင္လွ်င္ ႏိုင္ငံသားတစ္ဦး၏ အခြင့္အေရးအတိုင္း ျဖစ္ေနသည္။
၁၉၈၂ ခုႏႇစ္ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ ဥပေဒ အမႇတ္ ၄၊ ျမန္မာႏိုင္ငံသား ဥပေဒကို ၁၉၈၂ ခုႏႇစ္ ေအာက္တိုဘာ ၁၅ ရက္မႇစ၍ စတင္အာဏာ တည္ေစရမည္ဟု ျပ႒ာန္းခဲ့ရာ ယင္း၌ ႏိုင္ငံသားျဖစ္ျခင္းႏႇင့္ ပတ္သက္၍ အတိအလင္း ျပ႒ာန္းထားၿပီး ျဖစ္သည္။ ႏိုင္ငံသား တစ္ဦးျဖစ္မႇသာ မဲေပးခြင့္ရိႇျခင္း၊ ေရြးခ်ယ္ခံခြင့္ ရိႇျခင္းတို႔သည္ ႏိုင္ငံသားတို႔၏ ေမြးရာပါ အခြင့္အေရး ျဖစ္သည္။ ယင္းအခြင့္အေရးကို ပယ္ဖ်က္ထားေသာ ဥပေဒမ်ားသည္ ၁၉၈၂ ႏိုင္ငံသား ဥပေဒအား စကၠဴစုတ္သဖြယ္ ျဖစ္ေအာင္ ျပဳလုပ္ထားျခင္းသာ ျဖစ္သည္။
ေနာင္လာမည့္ ၂၀၁၅ ခုႏႇစ္ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ ၀ိႈက္ကတ္ျဖင့္ မဲေပးျခင္း၊ ပါတီေထာင္ျခင္းမ်ား အားလံုးကို ပိတ္ပင္ရမည္ ျဖစ္သည္။ မပိတ္ပင္ ႏိုင္ပါက ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ အခ်ဳပ္အျခာ အာဏာပိုင္ေသာ ႏိုင္ငံဟု ေခၚဆိုႏိုင္ေတာ့မည္ မဟုတ္ပါ။ ႏိုင္ငံသားျဖစ္ခြင့္ ဥပေဒသည္လည္း တန္ဖိုးတစ္စံုတစ္ရာ ရိႇမည္ မဟုတ္ေတာ့ပါ။ ႏိုင္ငံသား ဥပေဒကို ေရးဆြဲရန္ ႏႇစ္ေပါင္းမ်ားစြာ အခ်ိန္ယူခဲ့ရသည္။ ယင္းဥပေဒေၾကာင့္ ကုလသမဂၢ၊ လူ႔အခြင့္အေရး အဖြဲ႕တို႔ႏႇင့္ ျပႆနာ ျဖစ္ခဲ့ရသည္။ ဤသည္မႇာ ကိုယ့္၀မ္းနာ ကိုယ္သာသိ ဆိုသကဲ့သို႔ မိမိႏိုင္ငံ၏ အေျခအေနကို မိမိတို႔သာ သိေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ မိမိတို႔ႏိုင္ငံ၏ ေဘးတြင္ လူဦးေရ ထူထပ္ေသာ ႏိုင္ငံမ်ား ရိႇေနေသာေၾကာင့္ ယခုကဲ့သို႔ ေရးဆြဲခဲ့ရျခင္း ျဖစ္သည္။ ၁၉၈၂ ႏိုင္ငံသား ဥပေဒကို စကၠဴစုတ္ ျဖစ္သြားေစမည့္ ဥပေဒမ်ားကို ျပင္ဆင္မႈမ်ား အတြက္ လႊတ္ေတာ္တြင္ သာမက ႏိုင္ငံသား အားလံုးတြင္ပါ တာ၀န္ရိႇပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အစိုးရ၊ လႊတ္ေတာ္ ေခါင္းေဆာင္မ်ား အေနျဖင့္ မိမိတို႔ပါတီ အက်ိဳးစီးပြားထက္ ႏိုင္ငံအက်ဳိး စီးပြားကို ေရႇး႐ႈၾကရန္ The Daily Eleven သတင္းစာက အေလးအနက္ထား တိုက္တြန္း အပ္ပါသည္။
ၾသဂုတ္လ ၂၇ ရက္ေန႔ထုတ္ The Daily Eleven သတင္းစာ၏ အယ္ဒီတာ့ အာေဘာ္ အားျပန္လည္ ေဖာ္ျပေပးလိုက္သည္။
ကၽြန္သက္ ႏွစ္ရာေက်ာ္ကာလအထိ သမိုင္းအေမွာင္ခ်၊ သြီးထိုးလႈံ႔ေဆာ္၊ ရန္တိုက္ခံလာရေသာ ရခိုင္လူမ်ဳိးမ်ားမွာ သမိုင္းကြင္းဆက္ျပတ္ကာ ရန္သူကို မိတ္ေဆြထင္၊ မိတ္ေဆြကို ရန္သူျမင္ၿပီး၊ သြီးရင္း သားရင္းအခ်င္းခ်င္း အထင္အျမင္လြဲမွား၊ ႏွိမ့္ခ်ဆက္ဆံ၊ ေစာ္ကား၊ ရန္မ်ားခမႈမ်ားမွာ လြန္ခေသာ အတိတ္သမိုင္း၌လည္း ဟိနိန္ခၿပီး လက္ဟိပစၥဳပၸာန္တြင္လည္း တခ်ဳိ႕နိန္ရာ၊ တခ်ဳိ႕ပုဂၢဳိလ္မ်ား၏ စကားနန္႔ လုပ္ရပ္မ်ားၾကားတြင္ တြိျမင္နိန္ရတုန္းပင္ ျဖစ္ပါသည္။
၄င္းရို႕ထဲ၌ အျပင္းထန္ဆုံး လြဲမွားမႈမ်ားမွာ အေနာက္သားမ်ားကို ခြဲျခားဆက္ဆံျခင္း၊ အဝကၽြန္းသား မ်ားကို ႏွိမ့္ခ်ရန္မူျခင္း၊ ေခ်ာင္းသားမ်ားကို မတူမတန္ဆက္ဆံျခင္း၊ ရမ္းၿဗဲစကားေျပာနန္႔ ဗမာစကားေျပာ (ေတာင္ပိုင္းသား) မ်ားကို ႏွိမ့္ခ်သေရာ္ျခင္း အျပင္ တျခားေသာ ရခိုင္မ်ဳိးႏြယ္စု သက္၊ ခမြီး၊ ၿမဳိ၊ ဒိုင္းနက္၊ မရာမာမ်ားကို ပစ္ပယ္ႏွိမ့္ခ် ဆက္ဆံျခင္းမ်ားပင္ ျဖစ္သည္။
အမွန္က အေနာက္သား၊ ရမ္းၿဗဲသား၊ ေခ်ာင္းသား၊ ေတာင္သား၊ မရိုးသား၊ ရီႀကဳိင္သား ဆိုသည္ မ်ားမွာ နိန္ၿမီေဒသ ညႊန္းဆိုခ်က္သာျဖစ္ၿပီး အမ်ဳိးအႏြယ္အမည္နာမ မဟုတ္ေၾကာင္းကို ဦးစြာသေဖါ ေပါက္ဖို႔လိုပါသည္။ ၿပီးေနာက္ သက္၊ ခမြီး၊ ၿမဳိ၊ ဒိုင္းနက္၊ မရာမာ အမ်ဳိးအႏြယ္မ်ားမွာလည္း ရွည္ၾကာေသာ သမိုင္းေၾကာ တေလွ်ာက္လုံး ရခိုင့္တိုင္းျပည္ထဲ၌ ရခိုင္ႏိုင္ငံသားအျဖစ္ သစၥာဟိစြာ၊ ခ်စ္ခ်စ္ခင္ခင္ နိန္ထိုင္ လာကတ္ေသာ ရခိုင္မ်ဳိးႏြယ္စု စစ္စစ္မ်ားပင္ျဖစ္သည္။ အေနာက္သား၊ အဝကၽြန္းသားဆိုသည္မွာ ရခိုင္ကို ဗမာကၽြန္ျပဳသည့္ေနာက္တြင္မွ ဘဂၤလားသို႔ ထြက္ၿပီးတိမ္းေယွာင္လားခရေသာ ရခိုင္စစ္ၿပီးဒုကၡသည္မ်ားပင္ ျဖစ္သည္။
ရခိုင့္သမိုင္းကို ေလ့လာသုံးသပ္ၾကည့္မည္ဆိုပါကရခိုင္လူမ်ဳိးအစ ရကိၡတက(ရကၡပူရပေဝသန ကုလဝင္က်မ္းအရ)၊ မာရာယုက(ရခိုင္ဇာတိဝံသေမာ္ကြန္းေပစာမူအရ)၊ ငရကၡိဳက္က(ဓညဝတီရာဇဝင္အရ)၊ အာရကၡက(အာနႏၵစျႏၵားေက်ာက္စာအရ)၊ အာရီယန္ႏြယ္က(ေအဒီ၉-ရာစုမွစတင္သည့္အယူအဆအရ)ဟူ၍ ငါးမ်ဳိးငါးစား တြိဟိရပါသည္။ သို႔ေသာ္ မည္သည္ကပင္စစ ရခိုင္လူမ်ဳိးမ်ားသည္ တိုင္းျပည္တစ္ခုတည္း၊ ရွင္ဘုရင္တပါးတည္း၊ သာသနာတစ္ခုတည္း၊ စာပီတစ္ခုတည္း၊ ယဥ္ေက်းမႈတစ္ပုံစံတည္းျဖင့္ နွစ္ေထာင္ခ်ီၿပီး အတူတကြ ခ်စ္ၾကည္ညီညြတ္စြာ နိန္ထိုင္လာေသာ လူမ်ဳိးတမ်ဳိးပင္ျဖစ္သည္။
ထိုေနာက္ပိုင္း ရခိုင္ႏိုင္ငံကို ဗမာမ်ား သိမ္းပိုက္လိုက္ေသာအခ်ိန္မွ စတင္ၿပီး ဘုရင္၊ မိဖုရား၊ မင္းညီမင္းသား၊ မူးႀကီးမတ္ရာ၊ ပညာဟိသုခမီ၊ ပညာဟိရဟန္းသံဃၤာမ်ားကို ကၽြန္ျပဳရန္ ဖမ္းဆီးေခၚေဆာင္လားၿပီး က်န္ဟိေသာ ရခိုင္လူမ်ဳိးမ်ားထဲမွ အတတ္ပညာသွ်င္၊ အသိပညာသွ်င္၊ အရာဟိအရာခံ အထက္ေပၚရီမ်ားကို ပထမအသုတ္ သတ္ျဖတ္ၿပီး ဒုတိယအနိန္ျဖင့္ သူေဌးသူၾကြယ္၊ ကုန္သည္၊ လယ္သူႀကီးမ်ားကို သုတ္သင္၍ တတိယအခါမွာေတာ့ အႏုပညာသည္၊ ဆီးပညာသည္၊ လက္မႈပ ညာသည္မ်ားကို ယွင္းလင္းလွ်က္ လွပေသာ ရခိုင္အမ်ဳိးသမီးမွန္သမွ်ကို စိတ္ႀကိဳက္ မုဒိန္းက်င့္သတ္ ျဖတ္သည့္အျပင္ သာမာန္အရပ္သားမ်ားကိုလည္း စိတ္အၾကမ္းဝင္လွ်င္ ဝင္တိုင္း အရြီးအခ်ယ္မဟိ အတိုင္းအတာမသိ ႏွိပ္စက္၊ ညွင္းပန္း၊ သတ္ျဖတ္ခပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ဗမာ့ကၽြန္ျဖစ္ၿပီးေနာက္ ရခိုင့္အမ်ဳိးအႏြယ္ အတန္းအစားကို ခြဲျခားလိုပါက -
(၁) ဗမာမ်ားသိမ္းပိုက္သည့္အခ်ိန္မွ စတင္ၿပီး မဟုတ္မခံေတာ္လွန္ခကတ္ေသာ (Revolutionary) ေတာ္လွန္ေရးသမား။
(၂) ဗမာမ်ား နွိပ္စက္သတ္ျဖတ္မႈေၾကာင့္ လြတ္ရာကၽြတ္ရာသို႔ ထြက္ၿပီးခိုလုံခကတ္ေသာ (Refugee) ဒုကၡသည္။
(၃) ၿပီးစရာၿမီမဟိ ခိုလႈံဖက္တြယ္ရာရွာမတြိ၍ ဗမာရို႕၏ ဖိႏွိပ္ရက္စက္အုပ္ခ်ဳပ္မႈေအာက္တြင္ အညံ့ခံ လိုင္စင္းပီးခကတ္ရကတ္ေသာ (Slave) ကၽြန္။
ဟူ၍ အုပ္စုသုံးစုသာ က်န္ဟိပါသည္။
၄င္းေနာက္ ဗမာျပည္ကို အဂၤလိပ္မ်ား သိမ္းပိုက္ခ်ိန္၌ ဖိနွိပ္နင္းၿခြီခံနိန္ရေသာ ရခိုင္လူမ်ဳိးမ်ားမွာ အသင့္အတင့္ လြန္႔လူးကုန္းထလာႏိုင္ရာမွ ဂနိန္႔ပုံစံမ်ဳိးအထိကို လူဦးရြီတျဖည္းျဖည္း တိုးပါြးလာရျခင္းသာ ျဖစ္ပါသည္။
သို႔ေသာ္ ဗမာလူမ်ဳိးမ်ား၏ နွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ကၽြန္ျပဳခံရမႈ၊ အဂၤလိပ္လက္ေအာင္ သြီးခြဲအုပ္ခ်ဳပ္ခံရမႈ၊ ဂ်ပန္လက္ေအာက္ ဆိုးဝါးစြာ အဆက္အသြယ္ျပတ္ေတာက္မႈ၊ ထို႔ေနာက္ ဗမာ့ကၽြန္ တခါျပန္ျဖစ္ရျခင္း ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ သင္းခြဲ၊ ကုန္းတိုက္၊ ေျမွာက္ပင့္၊ လိမ္လည္၊ ဖုံးကြယ္၊ ဝါဒျဖန္႔၊ အတုအပျပဳလုပ္ ခံရမႈ ေပါင္းေျမာက္မ်ားစြာေအာက္၌ ရခိုင္လူမ်ဳိးမ်ား၏ အမ်ဳိးသားေရးလကၡဏာ၊ အမ်ဳိးသားေရးစိတ္ဓာတ္ဆိုသည္မ်ားမွာ အဖတ္ဆည္မရေလာက္ေအာင္ ကြဲျပား၊ လြဲမွား၊ ပ်က္စီး၊ ဆိတ္သုန္း လားခရပါသည္။
ထုိအက်ဳိးဆက္မ်ားေၾကာင့္သာ အေနာက္သားကိုနွိမ္၊ ေခ်ာင္းသားကိုမေရာ၊ ေတာင္ပိုင္းကရခိုင္က ပ်က္၊ ေျမာက္ပိုင္းက အသိေခါက္ခက္အဝင္နက္၊ ခမြီး၊ ၿမိဳ၊ သက္ လူရာမသြင္းရ စသည္ျဖင့္ ဘဝတူရခိုင္ အခ်င္းခ်င္း ကိုယ့္ေပါင္ကုိယ္ လွန္ေထာင္းနိန္ကတ္ျခင္းပင္ျဖစ္သည္။ ၄င္းမွာ ရခိုင္မ်ား ျပန္လည္ေဂါင္း ေထာင္မလာရန္ ရန္သူ႔ဖက္က စနစ္တက်ခ်မွတ္ခေသာ နည္းဗ်ဴဟာတခုျဖစ္သည့္အျပင္ ရခိုင္မ်ားအဖို႔ လြတ္လြပ္ေရးနန္႔ ေနာင္ဆယ္သက္ ဝီးရမည့္ အနည္းခ်က္ႀကီး တခုလည္းမည္ပါသည္။
ထိုအားနည္းခ်က္ေၾကာင့္ပင္ ပလက္ဝၿမဳိ႕ဟိ ခမြီးလူမ်ဳိးအမ်ားစုမွာ ရခိုင္အႏြယ္အျဖစ္မွ ခ်င္းခမြီး အျဖစ္သို႔ ခံယူလားျခင္း၊ ဗုဒၶဘာသာမွ ခရစ္ယန္သို႔ကူးေျပာင္းသြားျခင္း၊ ရခိုင္လူမ်ဳိးမ်ားကို မုန္းတီးျခင္းမ်ား ျဖစ္ေပၚလားရပါသည္။ ေက်ာက္ေတာ္၊ ေျမာက္ဦး၊ မင္းျပားဖက္မွ ခမြီးမ်ားမွာလည္း ရခိုင္အႏြယ္မဟုတ္ ေသာ ခမြီး(သီးသန္႔) မ်ဳိးႏြယ္စုအသြင္ျဖင့္သာ ရပ္တည္လာကတ္ၿပီး၊ တခ်ဳိ႕မွာလည္း ဗမာလူမ်ဳိးအျဖစ္ခံယူ လားျခင္း ျဖစ္ခရပါသည္။
ယင္းထက္ပိုဆိုးသည္မွာ တခ်ိန္က စစ္ၿပီးဒုကၡသည္မ်ားျဖစ္ေသာ ဘဂၤလား၊ အဝကၽြန္းမွ ရခိုင္လူ မ်ဳိးမ်ား အဖရခိုင္ျပည္သို႔ ျပန္လည္အၿခီခ်ရန္ စစ္ေတြ ေျမာက္ဦး၊ မင္းျပားၿမိဳ႕မ်ားသို႔ ေရာက္ဟိလာကတ္ ေသာအခါ၌ ၄င္းရို႕ကို ေဒသခံမ်ားက အလြန္ဆိုးဝါးစြာ ခြဲျခားဆက္မႈေၾကာင့္ တစတစျဖင့္ ဧရာဝတီတိုင္းသို႔ အားလုံးနီးပါး နာက်ဥ္းစြာ ေျပာင္းရြိလားကတ္ျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။
ၿပီးလွ်င္ ေက်ာက္ျဖဴ၊ ရမ္းၿဗဲ၊ မာန္ေအာင္၊ ေတာင္ကုတ္၊ သံတြဲၿမိဳ႕မ်ားနန္႔ ေျမာက္ပိုင္းရခိုင္မ်ား အလြမ္းမသင့္မႈမွာ ႏွစ္ေပါင္းအတန္ၾကာသည့္တိုင္ သိသာစြာ မေျပာင္းလဲႏိုင္ျခင္းမွာ အလြန္ဆိုးဝါးလွပါသည္။ ေတာင္ပိုင္းသားတခ်ဳိ႕၏ ဗမာစကားသုံးစြဲမႈ၊ သမုိင္းအျမင္ ဇာတိသြီးဇာတိမာန္နည္းမႈ၊ ရခိုင္ေတးျခင္း၊ ရခိုင္စာပီ နားမလည္၊ မႏွစ္သက္၊ အားမပီးမႈမ်ားမွာ ေျမာက္ပိုင္းသားမ်ားအဖို႔ ခံစားခ်က္ ျဖစ္ေပၚစီၿပီး၊ စစ္ေတြ တကၠသိုလ္လာတက္စဥ္ ေျမာက္ပိုင္းသားမ်ား၏ အထင္ေသး၊ ခ်ဳိးႏွိမ္မႈမ်ား၊ ေက်ာက္ျဖဴေကာလိပ္ဖ်က္ သိမ္းေရးကိစၥရပ္မ်ား၊ ဗမာစကားေျပာျခင္းအေပၚ အၿမဲကဲ့ရဲ႕ခံရမႈမ်ားက ေတာင္ပိုင္းသားမ်ားကို ခံစားခ်က္ ျဖစ္ေပၚစီခပါသည္။
ထို႔အျပင္ ေျမာက္ပိုင္းသားခ်င္းလည္း စစ္ေတြသားက ၿမဳိ႕ႀကီးသား၊ ေျမာက္ဦးသားက နန္းတြင္းသား၊ ေက်ာက္ေတာ္သားက ဘုရားဗ်ာဒိတ္ရၿမီသား၊ မင္းျပားသားကလည္း ငါ့မင္းျပား၊ ေပါက္ေတာကလည္း ငါ့ေပါက္ေတာ၊ ၄င္းအျပင္ ကၽြန္းသား၊ ၿမိဳ႕သား၊ ဆင္းရဲသား၊ ငါ့အဖြဲ႔၊ သူ႔အဖြဲ႔ စသည္ျဖင့္ ဘဝတူ ရခိုင္အခ်င္းခ်င္း အသားယူ၊ ေဂ်ာက္ခ် အရည္မရအဖတ္မရ လုပ္ရပ္မ်ားျဖင့္ မိမိရို႕၏ ကၽြန္ဇာတ္လမ္းကို မရွည္ ရွည္ေအာင္ တက္ညီလက္ညီ ဆြဲဆန္႔ခကတ္ပါသည္။
မည္သို႔ပင္ျဖစ္ျဖစ္ ခ(ၿခီ)လုံးသတ္မွ အမိတ၊ အေရးႀကီးက သြီးစည္းရ ဆိုသည့္အတိုင္း ကုလားရခိုင္ အဓိကရုဏ္း ျဖစ္လာခ်ိန္မွာေတာ့ (ေတာင္ပိုင္းရခိုင္၊ ေျမာက္ပိုင္းရခိုင္၊ အေနာက္သားရခိုင္၊ ေခ်ာင္းသားရခိုင္၊ ဧရာဝတီရခိုင္(အဝကၽြန္းျပန္)၊ ဘဂၤလားရခိုင္၊ ရန္ကုန္ရခိုင္၊ ႏိုင္ငံျခားရခိုင္၊) ရခိုင္ဟူသမွ် ကိုယ့္တိုင္းျပည္ ကိုယ့္လူမ်ဳိးအတြက္ ရင္ထိတ္ခကတ္သည္။ အတူတကြ ဝမ္းနည္းပူဆြဲကတ္သည္။ အတူတကြ ခံျပင္း နာၾကည္းကတ္သည္။ အတူတကြ ေထာက္ပံ့ကူညီကတ္သည္။ အတူတကြ အေျဖရွာလာကတ္သည္မ်ားကို ျမင္တြိလာရသည္။ မွန္ပါသည္။ ရခိုင္သည္ ရခိုင္ဟု အသံၾကားလွ်င္ ေဂါင္းေထာင္တတ္ေသာ လူမ်ဳိးျဖစ္သည္။ ရခိုင္လူမ်ဳိးတိုင္း၏ ခႏၶာကိုယ္ထဲတြင္ ပူႏြီးေသာ အာရီယန္သြီးမ်ား စီးဆင္းနိန္တုန္းပင္ ျဖစ္ပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ သိနားလည္မႈေၾကာင့္ပင္ျဖစ္ျဖစ္၊ မိရိုးဖလာပင္ျဖစ္ျဖစ္ ရခိုင္မွန္က အမ်ဳိးကိုခ်စ္သည္ဆိုေသာ ဝိေသသမွာလည္း မေျပာင္းလဲဘဲ တည္ဟိနိန္ဆဲပင္ျဖစ္သည္။
သို႔ေသာ္ ရခိုင္ရို႕အဖို႔မွာ သာမွန္အခ်စ္နန္႔မၿပီး ေတာ္ရုံတန္ရုံဝိုင္းဝန္းလာသည္နန္႔ မလုံေလာက္၊ အဆက္အသြယ္လုပ္ျဖစ္္လာကတ္သည္ထက္ အဆက္အစပ္မိလာေအာင္ထိ ႀကိဳးပမ္းရမည္။ လက္ဟိအေျခ အနိန္တြင္ နယ္ၿမီလုကုလားျပႆနာ၊ ျမန္မာႏိုင္ငံေရးအေျပာင္းအလဲနန္႔ ၂၀၁၅ ရြီးေကာက္ပြဲ၊ စိတ္ႀကိဳက္ က်ဳံးယူနိန္ကတ္ေသာ ရွိေဟာင္းအမြီအႏွစ္နန္႔ သဘာဝသယံဇာတ၊ ဆင္းရဲမြဲတည္မႈနန္႔ ပညာေရးနိမ့္က်မႈ၊ အသက္လုထိန္သိမ္းနိန္ရေသာ စာပီနန္႔ယဥ္ေက်းမႈ၊ မ်ဳိးျခားသြီးေရာမႈနန္႔ လူဦးရြိတိုး ပါြးႏႈန္းဆုတ္ယုတ္လာမႈမ်ား အစဟိသည့္ စိန္ေခၚမႈမ်ားပတ္လည္ဝိုင္းနိန္ေသာ ရခိုင္လူမ်ဳိးမ်ားအဖို႔ ေဒဂနိန္႔ ေဒအေျခအနိန္မွာသာ စစ္မွန္ေသာ စည္းလုံးညီညြတ္မႈကို မရယူႏိုင္ပါက ေနာင္တခ်ိန္တြင္ “တ” ရန္ “ေနာင္တ” ဆိုသည္လည္း မဟိႏိုင္ေၾကာင္းကို ရခိုင္လူမ်ဳိးတိုင္း တစ္ေယာက္ခ်င္းစီက အေလးအနက္ သေဖာေပါက္ရန္မွာလည္း အသက္တမွ် အေရးႀကီးနိန္ပါသည္။
သို႔ျဖင့္ စစ္မွန္ေသာစည္းလုံးညီညြတ္မႈကို လိုခ်င္လွ်င္ ရွိဦးစြာ National Reconcilliation အမ်ဳိး သားရင္ၾကားစိေရး (ဝါ) အမ်ဳိးသားျပန္လည္ သင့္ျမတ္ေရးကို ေဖၚေဆာင္ရပါမည္။ အမ်ဳိးသားရင္ၾကားစိေရး တည္ေဆာက္ရန္အတြက္ဆုိပါက အဆင့္ (၄) ဆင့္ကို ေက်ာ္ျဖတ္ရမည္ ျဖစ္ပါသည္။
(၁) အသိအမွတ္ျပဳျခင္း။ အသိအမွတ္ျပဳရာ၌ (က)ရခိုင္လူမ်ဳိးအခ်င္းခ်င္း (ဆင္းရဲ ခ်မ္းသာ၊ ပညာ တတ္ ပညာမဲ့၊ စကားတူ စကားမတူ၊ ေဒသတူ ေဒသမတူ) တစ္ဦးကိုတစ္ဦး ျခြင္းခ်က္မဟိ အသိအမွတ္ ျပဳျခင္း။ (ခ) ရခိုင္အဖြဲ႔အစည္းအခ်င္းခ်င္း ( အားႀကီး အားနည္း၊ သက္ရင့္ သက္ႏု၊ ဝါဒတူ ဝါဒမတူ) တစ္ဖြဲ႔ ကိုတစ္ဖြဲ႔ ျခြင္းခ်က္မဟိ အသိအမွတ္ျပဳျခင္းကို ဆိုလိုပါသည္။
(၂) အသိပီးျခင္း (acknowledgment)။ အသိပီးျခင္း၌ (က) ရခိုင္သမိုင္းကို (စာအုပ္၊ ရုပ္သံတိတ္ ေခြ၊ ေဟာေျပာပြဲ၊ ယွင္းလင္းပြဲ၊ ေဆြးေႏြးပြဲမ်ားျဖင့္) က်ယ္ျပန္႔စြာ မွ်ဝီအသိပီးျခင္း။ (ခ) ခ်ဳိးႏွိမ္မႈ၊ အတင္စီးမႈ မ်ားကို လုပ္ေဆာင္ခကတ္သူ အသီးသီးမွ လုပ္ေဆာင္ခံခရသူမ်ားကို အရိုးသားဆုံး ဖြင့္ဟဝန္ခံျခင္းကို ဆိုလိုပါသည္။
(၃) Contrition ျဖစ္ရပ္မ်ားကိုတာဝန္ယူမႈ၊ ေနာင္တရမႈ၊ ေတာင္းပန္မႈ ျပဳလုပ္ျခင္း။ ဤအဆင့္၌ (က) အမွားက်ဴးလြန္ဖူးသူမ်ားသည္ မိမိ၏လုပ္ရပ္မ်ားကို တာဝန္သိျခင္း၊ တာဝန္ခံျခင္း။ (ခ) မိမိအမွားကို မိမိကိုယ္တိုင္ နားလည္သေဖါေပါက္လာေအာင္ စနစ္တက် ဆင္ျခင္သုံးသပ္ျခင္း။ (ဂ)အမွားျပဳဖူးသူအနိန္ျဖင့္ အဖုအထိုက္ မွန္သမွ်အား အႀကီးအငယ္မရြီး၊ အက်ဳိးအျပစ္ကို ထည့္မတြက္ဘဲ အတၱကိုခါဝါခ်လွ်က္ ေတာင္းပန္မႈျပဳျခင္း၊ နည္းလမ္းမ်ားျဖင့္ ခ်ီးေျမွာက္ျခင္းမ်ားကို ဆိုလိုပါသည္။
(၄) (forgiveness) ခြင့္လႊတ္ျခင္း။ ခြင့္လႊတ္ျခင္း၌ တစုံတခုကို တနည္းနည္းျဖင့္ တစုံတရာအထိ အျပဳခံရဖူးသူမ်ားမွ မိမရို႕၏ နာက်ဥ္းခ်က္၊ အစာမေၾကမႈ၊ ဒဏ္ရာေဟာင္းမ်ားအားလုံးကို သင္ပုန္းေျခၿပီး အျမစ္ျပတ္ခြင့္လႊတ္ႏိုင္ျခင္းကို ဆိုလိုပါသည္။
အခ်ဳပ္အားျဖင့္ ေျပာရလွ်င္ ေဒဂနိန္႔ လုပ္ရပ္သည္ အနာဂတ္၏ သမိုင္းျဖစ္သည္။ ေနာင္အနွစ္ တစ္ရာ ကမၻာ့သမိုင္း၌ ရခိုင္လူမ်ဳိးတစ္မ်ဳိး ပရုပ္လုံး(ပ်ဴလူမ်ဳိး)ကဲ့သို႔ လုံးပါးပါးလားျခင္း (သို႔မဟုတ္) အစၥေရးကဲ့သို႔ ေအာင္ျမင္စြာေက်ာ္ျဖတ္လာျခင္း ဆိုေသာ အေျဖႏွစ္ခုထဲက တစ္ခုကို ေဒဂနိန္႔ရခိုင္မ်ားကသာ အဆုံးအျဖတ္ ပီးႏိုင္ပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အဆုံးျဖတ္ပီးႏိုင္သူမ်ားလက္နန္႔ လွပသာအနာဂတ္ကို လွပေသာလက္ရီးမ်ားျဖင့္ အခ်ိန္မလြန္မီ ထုဆစ္ရီးျခစ္ကတ္ပါဖိလို႔ အေရးေပၚ ႏိႈးေဆာ္တိုက္တြန္းလိုက္ပါသည္။
အမ်ဳိးသားသြီးစည္းညီညြတ္ေရးအတြက္ တပ္ဦးမွခ်ီတက္ရန္ သႏၷိဌာန္ျဖင့္
ရကၡအလင္းတန္းအဖြဲ႔(ဗဟို)
၄င္းရို႕ထဲ၌ အျပင္းထန္ဆုံး လြဲမွားမႈမ်ားမွာ အေနာက္သားမ်ားကို ခြဲျခားဆက္ဆံျခင္း၊ အဝကၽြန္းသား မ်ားကို ႏွိမ့္ခ်ရန္မူျခင္း၊ ေခ်ာင္းသားမ်ားကို မတူမတန္ဆက္ဆံျခင္း၊ ရမ္းၿဗဲစကားေျပာနန္႔ ဗမာစကားေျပာ (ေတာင္ပိုင္းသား) မ်ားကို ႏွိမ့္ခ်သေရာ္ျခင္း အျပင္ တျခားေသာ ရခိုင္မ်ဳိးႏြယ္စု သက္၊ ခမြီး၊ ၿမဳိ၊ ဒိုင္းနက္၊ မရာမာမ်ားကို ပစ္ပယ္ႏွိမ့္ခ် ဆက္ဆံျခင္းမ်ားပင္ ျဖစ္သည္။
အမွန္က အေနာက္သား၊ ရမ္းၿဗဲသား၊ ေခ်ာင္းသား၊ ေတာင္သား၊ မရိုးသား၊ ရီႀကဳိင္သား ဆိုသည္ မ်ားမွာ နိန္ၿမီေဒသ ညႊန္းဆိုခ်က္သာျဖစ္ၿပီး အမ်ဳိးအႏြယ္အမည္နာမ မဟုတ္ေၾကာင္းကို ဦးစြာသေဖါ ေပါက္ဖို႔လိုပါသည္။ ၿပီးေနာက္ သက္၊ ခမြီး၊ ၿမဳိ၊ ဒိုင္းနက္၊ မရာမာ အမ်ဳိးအႏြယ္မ်ားမွာလည္း ရွည္ၾကာေသာ သမိုင္းေၾကာ တေလွ်ာက္လုံး ရခိုင့္တိုင္းျပည္ထဲ၌ ရခိုင္ႏိုင္ငံသားအျဖစ္ သစၥာဟိစြာ၊ ခ်စ္ခ်စ္ခင္ခင္ နိန္ထိုင္ လာကတ္ေသာ ရခိုင္မ်ဳိးႏြယ္စု စစ္စစ္မ်ားပင္ျဖစ္သည္။ အေနာက္သား၊ အဝကၽြန္းသားဆိုသည္မွာ ရခိုင္ကို ဗမာကၽြန္ျပဳသည့္ေနာက္တြင္မွ ဘဂၤလားသို႔ ထြက္ၿပီးတိမ္းေယွာင္လားခရေသာ ရခိုင္စစ္ၿပီးဒုကၡသည္မ်ားပင္ ျဖစ္သည္။
ရခိုင့္သမိုင္းကို ေလ့လာသုံးသပ္ၾကည့္မည္ဆိုပါကရခိုင္လူမ်ဳိးအစ ရကိၡတက(ရကၡပူရပေဝသန ကုလဝင္က်မ္းအရ)၊ မာရာယုက(ရခိုင္ဇာတိဝံသေမာ္ကြန္းေပစာမူအရ)၊ ငရကၡိဳက္က(ဓညဝတီရာဇဝင္အရ)၊ အာရကၡက(အာနႏၵစျႏၵားေက်ာက္စာအရ)၊ အာရီယန္ႏြယ္က(ေအဒီ၉-ရာစုမွစတင္သည့္အယူအဆအရ)ဟူ၍ ငါးမ်ဳိးငါးစား တြိဟိရပါသည္။ သို႔ေသာ္ မည္သည္ကပင္စစ ရခိုင္လူမ်ဳိးမ်ားသည္ တိုင္းျပည္တစ္ခုတည္း၊ ရွင္ဘုရင္တပါးတည္း၊ သာသနာတစ္ခုတည္း၊ စာပီတစ္ခုတည္း၊ ယဥ္ေက်းမႈတစ္ပုံစံတည္းျဖင့္ နွစ္ေထာင္ခ်ီၿပီး အတူတကြ ခ်စ္ၾကည္ညီညြတ္စြာ နိန္ထိုင္လာေသာ လူမ်ဳိးတမ်ဳိးပင္ျဖစ္သည္။
ထိုေနာက္ပိုင္း ရခိုင္ႏိုင္ငံကို ဗမာမ်ား သိမ္းပိုက္လိုက္ေသာအခ်ိန္မွ စတင္ၿပီး ဘုရင္၊ မိဖုရား၊ မင္းညီမင္းသား၊ မူးႀကီးမတ္ရာ၊ ပညာဟိသုခမီ၊ ပညာဟိရဟန္းသံဃၤာမ်ားကို ကၽြန္ျပဳရန္ ဖမ္းဆီးေခၚေဆာင္လားၿပီး က်န္ဟိေသာ ရခိုင္လူမ်ဳိးမ်ားထဲမွ အတတ္ပညာသွ်င္၊ အသိပညာသွ်င္၊ အရာဟိအရာခံ အထက္ေပၚရီမ်ားကို ပထမအသုတ္ သတ္ျဖတ္ၿပီး ဒုတိယအနိန္ျဖင့္ သူေဌးသူၾကြယ္၊ ကုန္သည္၊ လယ္သူႀကီးမ်ားကို သုတ္သင္၍ တတိယအခါမွာေတာ့ အႏုပညာသည္၊ ဆီးပညာသည္၊ လက္မႈပ ညာသည္မ်ားကို ယွင္းလင္းလွ်က္ လွပေသာ ရခိုင္အမ်ဳိးသမီးမွန္သမွ်ကို စိတ္ႀကိဳက္ မုဒိန္းက်င့္သတ္ ျဖတ္သည့္အျပင္ သာမာန္အရပ္သားမ်ားကိုလည္း စိတ္အၾကမ္းဝင္လွ်င္ ဝင္တိုင္း အရြီးအခ်ယ္မဟိ အတိုင္းအတာမသိ ႏွိပ္စက္၊ ညွင္းပန္း၊ သတ္ျဖတ္ခပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ဗမာ့ကၽြန္ျဖစ္ၿပီးေနာက္ ရခိုင့္အမ်ဳိးအႏြယ္ အတန္းအစားကို ခြဲျခားလိုပါက -
(၁) ဗမာမ်ားသိမ္းပိုက္သည့္အခ်ိန္မွ စတင္ၿပီး မဟုတ္မခံေတာ္လွန္ခကတ္ေသာ (Revolutionary) ေတာ္လွန္ေရးသမား။
(၂) ဗမာမ်ား နွိပ္စက္သတ္ျဖတ္မႈေၾကာင့္ လြတ္ရာကၽြတ္ရာသို႔ ထြက္ၿပီးခိုလုံခကတ္ေသာ (Refugee) ဒုကၡသည္။
(၃) ၿပီးစရာၿမီမဟိ ခိုလႈံဖက္တြယ္ရာရွာမတြိ၍ ဗမာရို႕၏ ဖိႏွိပ္ရက္စက္အုပ္ခ်ဳပ္မႈေအာက္တြင္ အညံ့ခံ လိုင္စင္းပီးခကတ္ရကတ္ေသာ (Slave) ကၽြန္။
ဟူ၍ အုပ္စုသုံးစုသာ က်န္ဟိပါသည္။
၄င္းေနာက္ ဗမာျပည္ကို အဂၤလိပ္မ်ား သိမ္းပိုက္ခ်ိန္၌ ဖိနွိပ္နင္းၿခြီခံနိန္ရေသာ ရခိုင္လူမ်ဳိးမ်ားမွာ အသင့္အတင့္ လြန္႔လူးကုန္းထလာႏိုင္ရာမွ ဂနိန္႔ပုံစံမ်ဳိးအထိကို လူဦးရြီတျဖည္းျဖည္း တိုးပါြးလာရျခင္းသာ ျဖစ္ပါသည္။
သို႔ေသာ္ ဗမာလူမ်ဳိးမ်ား၏ နွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ကၽြန္ျပဳခံရမႈ၊ အဂၤလိပ္လက္ေအာင္ သြီးခြဲအုပ္ခ်ဳပ္ခံရမႈ၊ ဂ်ပန္လက္ေအာက္ ဆိုးဝါးစြာ အဆက္အသြယ္ျပတ္ေတာက္မႈ၊ ထို႔ေနာက္ ဗမာ့ကၽြန္ တခါျပန္ျဖစ္ရျခင္း ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ သင္းခြဲ၊ ကုန္းတိုက္၊ ေျမွာက္ပင့္၊ လိမ္လည္၊ ဖုံးကြယ္၊ ဝါဒျဖန္႔၊ အတုအပျပဳလုပ္ ခံရမႈ ေပါင္းေျမာက္မ်ားစြာေအာက္၌ ရခိုင္လူမ်ဳိးမ်ား၏ အမ်ဳိးသားေရးလကၡဏာ၊ အမ်ဳိးသားေရးစိတ္ဓာတ္ဆိုသည္မ်ားမွာ အဖတ္ဆည္မရေလာက္ေအာင္ ကြဲျပား၊ လြဲမွား၊ ပ်က္စီး၊ ဆိတ္သုန္း လားခရပါသည္။
ထုိအက်ဳိးဆက္မ်ားေၾကာင့္သာ အေနာက္သားကိုနွိမ္၊ ေခ်ာင္းသားကိုမေရာ၊ ေတာင္ပိုင္းကရခိုင္က ပ်က္၊ ေျမာက္ပိုင္းက အသိေခါက္ခက္အဝင္နက္၊ ခမြီး၊ ၿမိဳ၊ သက္ လူရာမသြင္းရ စသည္ျဖင့္ ဘဝတူရခိုင္ အခ်င္းခ်င္း ကိုယ့္ေပါင္ကုိယ္ လွန္ေထာင္းနိန္ကတ္ျခင္းပင္ျဖစ္သည္။ ၄င္းမွာ ရခိုင္မ်ား ျပန္လည္ေဂါင္း ေထာင္မလာရန္ ရန္သူ႔ဖက္က စနစ္တက်ခ်မွတ္ခေသာ နည္းဗ်ဴဟာတခုျဖစ္သည့္အျပင္ ရခိုင္မ်ားအဖို႔ လြတ္လြပ္ေရးနန္႔ ေနာင္ဆယ္သက္ ဝီးရမည့္ အနည္းခ်က္ႀကီး တခုလည္းမည္ပါသည္။
ထိုအားနည္းခ်က္ေၾကာင့္ပင္ ပလက္ဝၿမဳိ႕ဟိ ခမြီးလူမ်ဳိးအမ်ားစုမွာ ရခိုင္အႏြယ္အျဖစ္မွ ခ်င္းခမြီး အျဖစ္သို႔ ခံယူလားျခင္း၊ ဗုဒၶဘာသာမွ ခရစ္ယန္သို႔ကူးေျပာင္းသြားျခင္း၊ ရခိုင္လူမ်ဳိးမ်ားကို မုန္းတီးျခင္းမ်ား ျဖစ္ေပၚလားရပါသည္။ ေက်ာက္ေတာ္၊ ေျမာက္ဦး၊ မင္းျပားဖက္မွ ခမြီးမ်ားမွာလည္း ရခိုင္အႏြယ္မဟုတ္ ေသာ ခမြီး(သီးသန္႔) မ်ဳိးႏြယ္စုအသြင္ျဖင့္သာ ရပ္တည္လာကတ္ၿပီး၊ တခ်ဳိ႕မွာလည္း ဗမာလူမ်ဳိးအျဖစ္ခံယူ လားျခင္း ျဖစ္ခရပါသည္။
ယင္းထက္ပိုဆိုးသည္မွာ တခ်ိန္က စစ္ၿပီးဒုကၡသည္မ်ားျဖစ္ေသာ ဘဂၤလား၊ အဝကၽြန္းမွ ရခိုင္လူ မ်ဳိးမ်ား အဖရခိုင္ျပည္သို႔ ျပန္လည္အၿခီခ်ရန္ စစ္ေတြ ေျမာက္ဦး၊ မင္းျပားၿမိဳ႕မ်ားသို႔ ေရာက္ဟိလာကတ္ ေသာအခါ၌ ၄င္းရို႕ကို ေဒသခံမ်ားက အလြန္ဆိုးဝါးစြာ ခြဲျခားဆက္မႈေၾကာင့္ တစတစျဖင့္ ဧရာဝတီတိုင္းသို႔ အားလုံးနီးပါး နာက်ဥ္းစြာ ေျပာင္းရြိလားကတ္ျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။
ၿပီးလွ်င္ ေက်ာက္ျဖဴ၊ ရမ္းၿဗဲ၊ မာန္ေအာင္၊ ေတာင္ကုတ္၊ သံတြဲၿမိဳ႕မ်ားနန္႔ ေျမာက္ပိုင္းရခိုင္မ်ား အလြမ္းမသင့္မႈမွာ ႏွစ္ေပါင္းအတန္ၾကာသည့္တိုင္ သိသာစြာ မေျပာင္းလဲႏိုင္ျခင္းမွာ အလြန္ဆိုးဝါးလွပါသည္။ ေတာင္ပိုင္းသားတခ်ဳိ႕၏ ဗမာစကားသုံးစြဲမႈ၊ သမုိင္းအျမင္ ဇာတိသြီးဇာတိမာန္နည္းမႈ၊ ရခိုင္ေတးျခင္း၊ ရခိုင္စာပီ နားမလည္၊ မႏွစ္သက္၊ အားမပီးမႈမ်ားမွာ ေျမာက္ပိုင္းသားမ်ားအဖို႔ ခံစားခ်က္ ျဖစ္ေပၚစီၿပီး၊ စစ္ေတြ တကၠသိုလ္လာတက္စဥ္ ေျမာက္ပိုင္းသားမ်ား၏ အထင္ေသး၊ ခ်ဳိးႏွိမ္မႈမ်ား၊ ေက်ာက္ျဖဴေကာလိပ္ဖ်က္ သိမ္းေရးကိစၥရပ္မ်ား၊ ဗမာစကားေျပာျခင္းအေပၚ အၿမဲကဲ့ရဲ႕ခံရမႈမ်ားက ေတာင္ပိုင္းသားမ်ားကို ခံစားခ်က္ ျဖစ္ေပၚစီခပါသည္။
ထို႔အျပင္ ေျမာက္ပိုင္းသားခ်င္းလည္း စစ္ေတြသားက ၿမဳိ႕ႀကီးသား၊ ေျမာက္ဦးသားက နန္းတြင္းသား၊ ေက်ာက္ေတာ္သားက ဘုရားဗ်ာဒိတ္ရၿမီသား၊ မင္းျပားသားကလည္း ငါ့မင္းျပား၊ ေပါက္ေတာကလည္း ငါ့ေပါက္ေတာ၊ ၄င္းအျပင္ ကၽြန္းသား၊ ၿမိဳ႕သား၊ ဆင္းရဲသား၊ ငါ့အဖြဲ႔၊ သူ႔အဖြဲ႔ စသည္ျဖင့္ ဘဝတူ ရခိုင္အခ်င္းခ်င္း အသားယူ၊ ေဂ်ာက္ခ် အရည္မရအဖတ္မရ လုပ္ရပ္မ်ားျဖင့္ မိမိရို႕၏ ကၽြန္ဇာတ္လမ္းကို မရွည္ ရွည္ေအာင္ တက္ညီလက္ညီ ဆြဲဆန္႔ခကတ္ပါသည္။
မည္သို႔ပင္ျဖစ္ျဖစ္ ခ(ၿခီ)လုံးသတ္မွ အမိတ၊ အေရးႀကီးက သြီးစည္းရ ဆိုသည့္အတိုင္း ကုလားရခိုင္ အဓိကရုဏ္း ျဖစ္လာခ်ိန္မွာေတာ့ (ေတာင္ပိုင္းရခိုင္၊ ေျမာက္ပိုင္းရခိုင္၊ အေနာက္သားရခိုင္၊ ေခ်ာင္းသားရခိုင္၊ ဧရာဝတီရခိုင္(အဝကၽြန္းျပန္)၊ ဘဂၤလားရခိုင္၊ ရန္ကုန္ရခိုင္၊ ႏိုင္ငံျခားရခိုင္၊) ရခိုင္ဟူသမွ် ကိုယ့္တိုင္းျပည္ ကိုယ့္လူမ်ဳိးအတြက္ ရင္ထိတ္ခကတ္သည္။ အတူတကြ ဝမ္းနည္းပူဆြဲကတ္သည္။ အတူတကြ ခံျပင္း နာၾကည္းကတ္သည္။ အတူတကြ ေထာက္ပံ့ကူညီကတ္သည္။ အတူတကြ အေျဖရွာလာကတ္သည္မ်ားကို ျမင္တြိလာရသည္။ မွန္ပါသည္။ ရခိုင္သည္ ရခိုင္ဟု အသံၾကားလွ်င္ ေဂါင္းေထာင္တတ္ေသာ လူမ်ဳိးျဖစ္သည္။ ရခိုင္လူမ်ဳိးတိုင္း၏ ခႏၶာကိုယ္ထဲတြင္ ပူႏြီးေသာ အာရီယန္သြီးမ်ား စီးဆင္းနိန္တုန္းပင္ ျဖစ္ပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ သိနားလည္မႈေၾကာင့္ပင္ျဖစ္ျဖစ္၊ မိရိုးဖလာပင္ျဖစ္ျဖစ္ ရခိုင္မွန္က အမ်ဳိးကိုခ်စ္သည္ဆိုေသာ ဝိေသသမွာလည္း မေျပာင္းလဲဘဲ တည္ဟိနိန္ဆဲပင္ျဖစ္သည္။
သို႔ေသာ္ ရခိုင္ရို႕အဖို႔မွာ သာမွန္အခ်စ္နန္႔မၿပီး ေတာ္ရုံတန္ရုံဝိုင္းဝန္းလာသည္နန္႔ မလုံေလာက္၊ အဆက္အသြယ္လုပ္ျဖစ္္လာကတ္သည္ထက္ အဆက္အစပ္မိလာေအာင္ထိ ႀကိဳးပမ္းရမည္။ လက္ဟိအေျခ အနိန္တြင္ နယ္ၿမီလုကုလားျပႆနာ၊ ျမန္မာႏိုင္ငံေရးအေျပာင္းအလဲနန္႔ ၂၀၁၅ ရြီးေကာက္ပြဲ၊ စိတ္ႀကိဳက္ က်ဳံးယူနိန္ကတ္ေသာ ရွိေဟာင္းအမြီအႏွစ္နန္႔ သဘာဝသယံဇာတ၊ ဆင္းရဲမြဲတည္မႈနန္႔ ပညာေရးနိမ့္က်မႈ၊ အသက္လုထိန္သိမ္းနိန္ရေသာ စာပီနန္႔ယဥ္ေက်းမႈ၊ မ်ဳိးျခားသြီးေရာမႈနန္႔ လူဦးရြိတိုး ပါြးႏႈန္းဆုတ္ယုတ္လာမႈမ်ား အစဟိသည့္ စိန္ေခၚမႈမ်ားပတ္လည္ဝိုင္းနိန္ေသာ ရခိုင္လူမ်ဳိးမ်ားအဖို႔ ေဒဂနိန္႔ ေဒအေျခအနိန္မွာသာ စစ္မွန္ေသာ စည္းလုံးညီညြတ္မႈကို မရယူႏိုင္ပါက ေနာင္တခ်ိန္တြင္ “တ” ရန္ “ေနာင္တ” ဆိုသည္လည္း မဟိႏိုင္ေၾကာင္းကို ရခိုင္လူမ်ဳိးတိုင္း တစ္ေယာက္ခ်င္းစီက အေလးအနက္ သေဖာေပါက္ရန္မွာလည္း အသက္တမွ် အေရးႀကီးနိန္ပါသည္။
သို႔ျဖင့္ စစ္မွန္ေသာစည္းလုံးညီညြတ္မႈကို လိုခ်င္လွ်င္ ရွိဦးစြာ National Reconcilliation အမ်ဳိး သားရင္ၾကားစိေရး (ဝါ) အမ်ဳိးသားျပန္လည္ သင့္ျမတ္ေရးကို ေဖၚေဆာင္ရပါမည္။ အမ်ဳိးသားရင္ၾကားစိေရး တည္ေဆာက္ရန္အတြက္ဆုိပါက အဆင့္ (၄) ဆင့္ကို ေက်ာ္ျဖတ္ရမည္ ျဖစ္ပါသည္။
(၁) အသိအမွတ္ျပဳျခင္း။ အသိအမွတ္ျပဳရာ၌ (က)ရခိုင္လူမ်ဳိးအခ်င္းခ်င္း (ဆင္းရဲ ခ်မ္းသာ၊ ပညာ တတ္ ပညာမဲ့၊ စကားတူ စကားမတူ၊ ေဒသတူ ေဒသမတူ) တစ္ဦးကိုတစ္ဦး ျခြင္းခ်က္မဟိ အသိအမွတ္ ျပဳျခင္း။ (ခ) ရခိုင္အဖြဲ႔အစည္းအခ်င္းခ်င္း ( အားႀကီး အားနည္း၊ သက္ရင့္ သက္ႏု၊ ဝါဒတူ ဝါဒမတူ) တစ္ဖြဲ႔ ကိုတစ္ဖြဲ႔ ျခြင္းခ်က္မဟိ အသိအမွတ္ျပဳျခင္းကို ဆိုလိုပါသည္။
(၂) အသိပီးျခင္း (acknowledgment)။ အသိပီးျခင္း၌ (က) ရခိုင္သမိုင္းကို (စာအုပ္၊ ရုပ္သံတိတ္ ေခြ၊ ေဟာေျပာပြဲ၊ ယွင္းလင္းပြဲ၊ ေဆြးေႏြးပြဲမ်ားျဖင့္) က်ယ္ျပန္႔စြာ မွ်ဝီအသိပီးျခင္း။ (ခ) ခ်ဳိးႏွိမ္မႈ၊ အတင္စီးမႈ မ်ားကို လုပ္ေဆာင္ခကတ္သူ အသီးသီးမွ လုပ္ေဆာင္ခံခရသူမ်ားကို အရိုးသားဆုံး ဖြင့္ဟဝန္ခံျခင္းကို ဆိုလိုပါသည္။
(၃) Contrition ျဖစ္ရပ္မ်ားကိုတာဝန္ယူမႈ၊ ေနာင္တရမႈ၊ ေတာင္းပန္မႈ ျပဳလုပ္ျခင္း။ ဤအဆင့္၌ (က) အမွားက်ဴးလြန္ဖူးသူမ်ားသည္ မိမိ၏လုပ္ရပ္မ်ားကို တာဝန္သိျခင္း၊ တာဝန္ခံျခင္း။ (ခ) မိမိအမွားကို မိမိကိုယ္တိုင္ နားလည္သေဖါေပါက္လာေအာင္ စနစ္တက် ဆင္ျခင္သုံးသပ္ျခင္း။ (ဂ)အမွားျပဳဖူးသူအနိန္ျဖင့္ အဖုအထိုက္ မွန္သမွ်အား အႀကီးအငယ္မရြီး၊ အက်ဳိးအျပစ္ကို ထည့္မတြက္ဘဲ အတၱကိုခါဝါခ်လွ်က္ ေတာင္းပန္မႈျပဳျခင္း၊ နည္းလမ္းမ်ားျဖင့္ ခ်ီးေျမွာက္ျခင္းမ်ားကို ဆိုလိုပါသည္။
(၄) (forgiveness) ခြင့္လႊတ္ျခင္း။ ခြင့္လႊတ္ျခင္း၌ တစုံတခုကို တနည္းနည္းျဖင့္ တစုံတရာအထိ အျပဳခံရဖူးသူမ်ားမွ မိမရို႕၏ နာက်ဥ္းခ်က္၊ အစာမေၾကမႈ၊ ဒဏ္ရာေဟာင္းမ်ားအားလုံးကို သင္ပုန္းေျခၿပီး အျမစ္ျပတ္ခြင့္လႊတ္ႏိုင္ျခင္းကို ဆိုလိုပါသည္။
အခ်ဳပ္အားျဖင့္ ေျပာရလွ်င္ ေဒဂနိန္႔ လုပ္ရပ္သည္ အနာဂတ္၏ သမိုင္းျဖစ္သည္။ ေနာင္အနွစ္ တစ္ရာ ကမၻာ့သမိုင္း၌ ရခိုင္လူမ်ဳိးတစ္မ်ဳိး ပရုပ္လုံး(ပ်ဴလူမ်ဳိး)ကဲ့သို႔ လုံးပါးပါးလားျခင္း (သို႔မဟုတ္) အစၥေရးကဲ့သို႔ ေအာင္ျမင္စြာေက်ာ္ျဖတ္လာျခင္း ဆိုေသာ အေျဖႏွစ္ခုထဲက တစ္ခုကို ေဒဂနိန္႔ရခိုင္မ်ားကသာ အဆုံးအျဖတ္ ပီးႏိုင္ပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အဆုံးျဖတ္ပီးႏိုင္သူမ်ားလက္နန္႔ လွပသာအနာဂတ္ကို လွပေသာလက္ရီးမ်ားျဖင့္ အခ်ိန္မလြန္မီ ထုဆစ္ရီးျခစ္ကတ္ပါဖိလို႔ အေရးေပၚ ႏိႈးေဆာ္တိုက္တြန္းလိုက္ပါသည္။
အမ်ဳိးသားသြီးစည္းညီညြတ္ေရးအတြက္ တပ္ဦးမွခ်ီတက္ရန္ သႏၷိဌာန္ျဖင့္
ရကၡအလင္းတန္းအဖြဲ႔(ဗဟို)
(၂၀၁၃-ခုႏွစ္
ဇူလိုင္လ ၃၁-ရက္ေန႔ထုတ္ တိုးတက္ေရးသတင္းလႊာ အတြဲ ၃ အမွတ္ ၉ တြင္
ေဖာ္ျပခဲ့ေသာ ဦးေ၀စိန္ေအာင္၏ ေဆာင္းပါးကို စာေရးသူ၏ ခြင့္ျပဳခ်က္အရ
ေဖာ္ျပပါသည္။)
========
ေျမာက္ဦးေခတ္လယ္တြင္ ဘုရင္မင္းရာဇာႀကီးသည္ ၁၅၉၃-ခုႏွစ္၌ နန္းတက္သည္။ မင္းရာဇာႀကီး လက္ထက္ ရခိုင့္ႏိုင္ငံေတာ္သည္ ဂဂၤါျမစ္၀မွ ဧရာ၀တီျမစ္၀ကၽြန္းေပၚအထိ ရွည္လ်ားက်ယ္ျပန္႔သည္။ သားေတာ္မ်ားအနက္ မင္းခေမာင္းမွာ သားေတာ္အႀကီးျဖစ္၍ မင္းမာန္ႀကီး (မာန္ႀကီးမိုးေပါက္)မွာ သားေတာ္အငယ္ျဖစ္သည္။ မင္းခေမာင္းမွာ ရုန္းရင္းခက္ထန္သူျဖစ္၍ ညီေတာ္မင္းသာအေပၚ ညႇာတာဂရုဏာမရွိခဲ့ေခ်။ မင္းခေမာင္းက အိမ္ေရွ႕မင္းသားျဖစ္လာၿပီး မင္းမာန္ႀကီးမွာ စစ္တေကာင္း ၿမိဳ႕စားျဖစ္လာသည္။ အေနာက္ ဘုရင္ဟုလည္းေခၚသည့္ စစ္တေကာင္းဘုရင္ခံ ျဖစ္သည္။
၁၆-ရာစုတြင္ ဘဂၤလားပင္လယ္ေအာ္တြင္ ပင္လယ္ဓါးျပမ်ား က်က္စားေနရာ ရခိုင္ဘုရင္တပ္မ်ား သြားေရာက္ေခ်မႈန္းခဲ့ရသည္။ ေပၚတူဂီ-စပိန္ ကျပား ပင္လယ္ဓါးျပဗိုလ္ ဂြန္ဇာလိစ္တီဘာအို (Gonsalves Tibao) သည္ ေသာင္းတီးကၽြန္း (ေခၚ) ဆင္းဒ၀စ္ကၽြန္း (Sandwip) ကို သီမ္းယူ၍ မင္းမူေနသည္။ သူသည္ ပင္လယ္ဓါးျပ တိုက္ျခင္း၊ ကၽြန္ကုန္ကူးျခင္းတို႔ျဖင့္
စစ္တေကာင္းဘုရင္ခံ မင္းမာန္ႀကီးႏွင့္ ဓါးျပဗိုလ္တီဘာအိုတို႔ မဟာမိတ္ျပဳလုပ္ၿပီး (၁၈) လအၾကာတြင္ သူတို႔ႏွစ္ဦးပူးေပါင္းကာ ရခိုင္ထီးနန္းကို ပုန္ကန္ခဲ့ၾကသည္။ သို႔ေသာ္ မေအာင္ျမင္ခဲ့ေခ်။ ေအဒီ ၁၆၁၂-ခုတြင္ ရခိုင္ဘုရင္မင္းရာဇာႀကီး၏တပ
စစ္တေကာင္းၿမိဳ႕သိမ္းပိုက္မ
''နန္းေတာ္ထဲသို႔ ၀င္ေရာက္လာေသာအခါ ဖာသာရာေဖးလ္အား ဘုရင္ခံ၏သားေတာ္၊ သမီးေတာ္တို႔ႏွင့္ မိတ္ဆက္ေပးသည္။ အႀကီးဆံုးမွာ ပထမဆံုးဘာသာကူးေျပာင္းရမည္ျ
ထိုစဥ္ ဘုရင္ခံသည္ မိန္းမစိုးအႀကီးအကဲကို ဆင့္ေခၚ၍ ဖါသာအား မင္းသမီးငယ္၏အခန္းထဲသို႔ အခ်ိန္မေရြး ၀င္ထြက္ခြင့္ျပဳရန္ အမိန္႕ခ်မွတ္သည္။ 'အထက္ေကာင္းကင္မွ လံုေလာက္ေသာ ကူညီျခင္းကို ခြင့္ျပဳမႈအတြက္ ေက်းဇူးတင္ရွိေၾကာင္း' မႏၷရိတ္က မွတ္တမ္းျပဳခဲ့သည္။ သာသနာ့၀န္ေဆာင္ႀကီးသည္ မင္းသမီးငယ္၏ ကန္႔ကြက္ေျပာ ဆိုခ်က္ကို ခ်က္ခ်င္းႏႈတ္ၿငိမ္ေစၿပီး၊ မင္းသမီးငယ္အား ဆက္လက္ ရွင္းျပကာ သိမ္းသြင္းႏိုင္ခဲ့ေသာ္လည္း
''ေရဖ်န္းမဂၤလာ မျပဳသူမ်ားသည္ ေသေသာအခါ ငရဲက်ခံရမည္ျဖစ္ေၾကာင္း သာသနာ့ ၀န္ေဆာင္ႀကီးက ထပ္ဆင့္ေျပာၾကားသည္။ ဤအခ်က္က မင္းသမီးငယ္အား တုန္လႈပ္ေခ်ာက္ခ်ားေစၿပီး မ်က္ရည္ယိုစီးငိုခ်ခဲ့သည္။ ခ်က္ခ်င္းပင္ ေရဖ်န္းမဂၤလာျပဳလုပ္ေပးရန္ မင္းသမီးငယ္က ေျပာၾကားသည္။ ဖာသာရာေဖးလ္က အလ်င္မလိုရန္ ဟန္ေဆာင္ေျပာၾကားၿပီး ဆင္းဒ၀စ္ကၽြန္းသို႔ ေရာက္ေသာအခါတြင္ ေရဖ်န္းမဂၤလာျပဳမည္ျဖစ္ေၾကာ
ေဒဒီ ၁၆၁၉-ခုႏွစ္၊ တနဂၤေႏြတစ္ေန႔တြင္ မင္းသမီး ေမာင္ႏွမအား ခရစ္ယာန္ဘာသာသို႔ သြတ္သြင္းခဲ့သည္။ ခရစ္ယာန္ဘာသာသို႔၀င္အၿပီးတြ
အကယ္၍သာ စစ္တေကာင္းဘုရင္ခံမင္းမာန္ႀ
ဗုဒၶ၏အဆံုးအမသည္ အစြန္းႏွစ္ဖက္ကိုပယ္၍ မဇိၥ်မပဋိပဒါအလယ္အလတ္လမ္းစဥ
မင္းသားဒြမ္မာတင္မွာလည္း သူရသတၱိရွိသူတစ္ေယာက္ျဖစ္သည
(သို႔မဟုတ္ပါက) ရခိုင္သမိုင္းတြင္ တစ္မ်ဳိးတစ္ဖံုေျပာင္း လဲေကာင္း ေျပာင္းလဲသြားႏိုင္သည္။ ရခိုင္နန္းဆက္တြင္လည္း ဒြမ္မာတင္မ်ဳိးဆက္တို႔ဘ၀ ရွင္သန္ေကာင္း ရွင္သန္ခဲ့ မည္သာျဖစ္သည္။
(ဦးေ၀စိန္ေအာင္)
====================
ေဆာင္းပါးႏွင့္ ပူးတြဲေဖာ္ျပထားေသာ ပန္းခ်ီကားမွာ ၁၈၂၆-ခုႏွစ္တြင္ Thomas Prinsep (1800-1830) ေရးဆြဲခဲ့ေသာ 'Mugh boats' (ရခိုင္ ေလာင္းေလွမ်ား) ပန္းခ်ီကားျဖစ္သည္။ ရခိုင္ျပည္ သို႔မဟုတ္ စစ္တေကာင္းေဒသတြင္ ဆိုက္ကပ္ထားေသာ ရခိုင္ေလွႀကီးမ်ား ကို သရုပ္ေဖာ္ထားျခင္း ျဖစ္သည္ ဟု ဆိုသည္။
စစ္ေတြ ၊ ၀၄ ၾသဂုတ္လ ၂၀၁၃ ၊ Coral Arakan News ၊ [ သမိုင္းေဆာင္းပါး ]
========
ေျမာက္ဦးေခတ္လယ္တြင္ ဘုရင္မင္းရာဇာႀကီးသည္ ၁၅၉၃-ခုႏွစ္၌ နန္းတက္သည္။ မင္းရာဇာႀကီး လက္ထက္ ရခိုင့္ႏိုင္ငံေတာ္သည္ ဂဂၤါျမစ္၀မွ ဧရာ၀တီျမစ္၀ကၽြန္းေပၚအထိ ရွည္လ်ားက်ယ္ျပန္႔သည္။ သားေတာ္မ်ားအနက္ မင္းခေမာင္းမွာ သားေတာ္အႀကီးျဖစ္၍ မင္းမာန္ႀကီး (မာန္ႀကီးမိုးေပါက္)မွာ သားေတာ္အငယ္ျဖစ္သည္။ မင္းခေမာင္းမွာ ရုန္းရင္းခက္ထန္သူျဖစ္၍ ညီေတာ္မင္းသာအေပၚ ညႇာတာဂရုဏာမရွိခဲ့ေခ်။ မင္းခေမာင္းက အိမ္ေရွ႕မင္းသားျဖစ္လာၿပီး မင္းမာန္ႀကီးမွာ စစ္တေကာင္း ၿမိဳ႕စားျဖစ္လာသည္။ အေနာက္ ဘုရင္ဟုလည္းေခၚသည့္ စစ္တေကာင္းဘုရင္ခံ ျဖစ္သည္။
၁၆-ရာစုတြင္ ဘဂၤလားပင္လယ္ေအာ္တြင္ ပင္လယ္ဓါးျပမ်ား က်က္စားေနရာ ရခိုင္ဘုရင္တပ္မ်ား သြားေရာက္ေခ်မႈန္းခဲ့ရသည္။ ေပၚတူဂီ-စပိန္ ကျပား ပင္လယ္ဓါးျပဗိုလ္ ဂြန္ဇာလိစ္တီဘာအို (Gonsalves Tibao) သည္ ေသာင္းတီးကၽြန္း (ေခၚ) ဆင္းဒ၀စ္ကၽြန္း (Sandwip) ကို သီမ္းယူ၍ မင္းမူေနသည္။ သူသည္ ပင္လယ္ဓါးျပ တိုက္ျခင္း၊ ကၽြန္ကုန္ကူးျခင္းတို႔ျဖင့္
စစ္တေကာင္းဘုရင္ခံ မင္းမာန္ႀကီးႏွင့္ ဓါးျပဗိုလ္တီဘာအိုတို႔ မဟာမိတ္ျပဳလုပ္ၿပီး (၁၈) လအၾကာတြင္ သူတို႔ႏွစ္ဦးပူးေပါင္းကာ ရခိုင္ထီးနန္းကို ပုန္ကန္ခဲ့ၾကသည္။ သို႔ေသာ္ မေအာင္ျမင္ခဲ့ေခ်။ ေအဒီ ၁၆၁၂-ခုတြင္ ရခိုင္ဘုရင္မင္းရာဇာႀကီး၏တပ
စစ္တေကာင္းၿမိဳ႕သိမ္းပိုက္မ
''နန္းေတာ္ထဲသို႔ ၀င္ေရာက္လာေသာအခါ ဖာသာရာေဖးလ္အား ဘုရင္ခံ၏သားေတာ္၊ သမီးေတာ္တို႔ႏွင့္ မိတ္ဆက္ေပးသည္။ အႀကီးဆံုးမွာ ပထမဆံုးဘာသာကူးေျပာင္းရမည္ျ
ထိုစဥ္ ဘုရင္ခံသည္ မိန္းမစိုးအႀကီးအကဲကို ဆင့္ေခၚ၍ ဖါသာအား မင္းသမီးငယ္၏အခန္းထဲသို႔ အခ်ိန္မေရြး ၀င္ထြက္ခြင့္ျပဳရန္ အမိန္႕ခ်မွတ္သည္။ 'အထက္ေကာင္းကင္မွ လံုေလာက္ေသာ ကူညီျခင္းကို ခြင့္ျပဳမႈအတြက္ ေက်းဇူးတင္ရွိေၾကာင္း' မႏၷရိတ္က မွတ္တမ္းျပဳခဲ့သည္။ သာသနာ့၀န္ေဆာင္ႀကီးသည္ မင္းသမီးငယ္၏ ကန္႔ကြက္ေျပာ ဆိုခ်က္ကို ခ်က္ခ်င္းႏႈတ္ၿငိမ္ေစၿပီး၊ မင္းသမီးငယ္အား ဆက္လက္ ရွင္းျပကာ သိမ္းသြင္းႏိုင္ခဲ့ေသာ္လည္း
''ေရဖ်န္းမဂၤလာ မျပဳသူမ်ားသည္ ေသေသာအခါ ငရဲက်ခံရမည္ျဖစ္ေၾကာင္း သာသနာ့ ၀န္ေဆာင္ႀကီးက ထပ္ဆင့္ေျပာၾကားသည္။ ဤအခ်က္က မင္းသမီးငယ္အား တုန္လႈပ္ေခ်ာက္ခ်ားေစၿပီး မ်က္ရည္ယိုစီးငိုခ်ခဲ့သည္။ ခ်က္ခ်င္းပင္ ေရဖ်န္းမဂၤလာျပဳလုပ္ေပးရန္ မင္းသမီးငယ္က ေျပာၾကားသည္။ ဖာသာရာေဖးလ္က အလ်င္မလိုရန္ ဟန္ေဆာင္ေျပာၾကားၿပီး ဆင္းဒ၀စ္ကၽြန္းသို႔ ေရာက္ေသာအခါတြင္ ေရဖ်န္းမဂၤလာျပဳမည္ျဖစ္ေၾကာ
ေဒဒီ ၁၆၁၉-ခုႏွစ္၊ တနဂၤေႏြတစ္ေန႔တြင္ မင္းသမီး ေမာင္ႏွမအား ခရစ္ယာန္ဘာသာသို႔ သြတ္သြင္းခဲ့သည္။ ခရစ္ယာန္ဘာသာသို႔၀င္အၿပီးတြ
အကယ္၍သာ စစ္တေကာင္းဘုရင္ခံမင္းမာန္ႀ
ဗုဒၶ၏အဆံုးအမသည္ အစြန္းႏွစ္ဖက္ကိုပယ္၍ မဇိၥ်မပဋိပဒါအလယ္အလတ္လမ္းစဥ
မင္းသားဒြမ္မာတင္မွာလည္း သူရသတၱိရွိသူတစ္ေယာက္ျဖစ္သည
(သို႔မဟုတ္ပါက) ရခိုင္သမိုင္းတြင္ တစ္မ်ဳိးတစ္ဖံုေျပာင္း လဲေကာင္း ေျပာင္းလဲသြားႏိုင္သည္။ ရခိုင္နန္းဆက္တြင္လည္း ဒြမ္မာတင္မ်ဳိးဆက္တို႔ဘ၀ ရွင္သန္ေကာင္း ရွင္သန္ခဲ့ မည္သာျဖစ္သည္။
(ဦးေ၀စိန္ေအာင္)
====================
ေဆာင္းပါးႏွင့္ ပူးတြဲေဖာ္ျပထားေသာ ပန္းခ်ီကားမွာ ၁၈၂၆-ခုႏွစ္တြင္ Thomas Prinsep (1800-1830) ေရးဆြဲခဲ့ေသာ 'Mugh boats' (ရခိုင္ ေလာင္းေလွမ်ား) ပန္းခ်ီကားျဖစ္သည္။ ရခိုင္ျပည္ သို႔မဟုတ္ စစ္တေကာင္းေဒသတြင္ ဆိုက္ကပ္ထားေသာ ရခိုင္ေလွႀကီးမ်ား ကို သရုပ္ေဖာ္ထားျခင္း ျဖစ္သည္ ဟု ဆိုသည္။
စစ္ေတြ ၊ ၀၄ ၾသဂုတ္လ ၂၀၁၃ ၊ Coral Arakan News ၊ [ သမိုင္းေဆာင္းပါး ]
By U Wai Sein Aung
စစ္ေတြ ၊ ၂၀ ဇြန္လ ၂၀၁၃ ၊ Coral Arakan News ၊ [ ေဆာင္းပါး ]
--------------------------
( ဦးေ၀စိန္ေအာင္ ေရးသားေသာ ဤ ေဆာင္းပါးမွာ ၂၀၁၃-ခုႏွစ္ ေမလ (၃၁) ရက္ေန႔ထုတ္ တိုးတက္ေရးသတင္းလႊာ အတြဲ (၃)၊ အမွတ္ (၇) တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့ေသာ ေဆာင္းပါးျဖစ္ပါသည္။ စာေရးသူ၏ ခြင့္ျပဳခ်က္အရ Coral Arakan News တြင္ ထပ္ဆင့္ေဖာ္ျပျခင္းျဖစ္ပါသည
လူမ်ိဳးတစ္မ်ိဳး၏ အယူအဆ၊ ယံုၾကည္မႈ၊ ဓေလ့ထံုးစံ၊ ဘာသာစကားႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈတို႕ကိုတစ္ျခားလူမ
လူမ်ိဳးတစ္မ်ိဳးအေနျဖင့္ မိမိစိတ္ဆႏၵအတိုင္းမိမိဘာသာ
ပထမကမာၻစစ္ႀကီး ၿပီးဆံုးၿပီးေနာက္ စစ္ေျပၿငိမ္းေရးစာခ်ဳပ္တစ္ရ
ယင္းသေဘာတရားကသီးျခားလြတ္လပ
ဥေရာပတြင္ ဘာသာစကားအမ်ိဳးမ်ိဳးေျပာေသာ
ပထမအခ်က္မွာ ႏိုင္ငံ၏ကြဲျပားေသာအစိတ္အပိ
ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္လည္းအႀကိတ
အစိုးရတစ္ရပ္သည္ လူနည္းစုလူမ်ိဳးမ်ားကိုဖိႏွ
ရခိုင္လူမ်ိဳးတို႕မွာ ႏွစ္ေပါင္းေထာင္ခ်ီဘုရင့္ႏိ
သူ႕ကၽြန္ဘ၀ေရာက္ခဲ့ရသည္။ ၁၉၈၄-ခု၊ ျမန္မာႏိုင္ငံလြတ္လပ္ေရးရခါ
၁၉၄၇ ခုႏွစ္တြင္ ခ်ဳပ္ဆိုေသာပင္လံုစာခ်ဳပ္အရ
ျပည္ေထာင္စုစနစ္ဆိုသည္မွာတန
ျမန္မာႏိုင္ငံ၌ ၁၉၆၁ခုႏွစ္တြင္ ဖယ္ဒရယ္မႈကိစၥေပၚေပါက္လာရာရ
တစ္ကမာၻလံုးတြင္ ဖယ္ဒရယ္စနစ္ကိုက်င့္သံုးေသာ
အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွာကဲ့သ
ဖယ္ဒရယ္စနစ္တြင္ ဗဟုိအစိုးရႏွင့္ ျပည္နယ္အစိုးရမ်ားဟူ၍ အစိုးရႏွစ္ရပ္ရွိရသည္။ ယင္းအစိုးရႏွစ္ရပ္အၾကား အာဏာခြဲေ၀မႈကို ဥပေဒမ်ားျဖင့္ ကန္႕သတ္ထားရသည္။ ဆက္ဆံေရးမွာဗဟိုခ်ဳပ္ကိုင္မ
တို႕၏ ကိုယ္ပိုင္ျပဌာန္းခြင့္ကိုအ
ရွမ္းျပည္နယ္၊ ေတာင္ႀကီးၿမိဳ႕၌က်င္းပေသာ ျပည္လံုးကၽြတ္ညီလာခံတြင္ ရွမ္းျပည္နယ္ မွတင္သြင္းေသာဖယ္ဒရယ္မႈကိုစ
၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ဦးႏုအစိုးရသည္
ဖယ္ဒရယ္စစ္ႏိုင္ငံတစ္ခုျဖစ္
ကၽြႏု္ပ္တို႕ရခိုင္လူမ်ိဳးတ
(ဦးေ၀စိန္ေအာင္)
စစ္ေတြ ၊ ၂၀ ဇြန္လ ၂၀၁၃ ၊ Coral Arakan News ၊ [ ေဆာင္းပါး ]
--------------------------
( ဦးေ၀စိန္ေအာင္ ေရးသားေသာ ဤ ေဆာင္းပါးမွာ ၂၀၁၃-ခုႏွစ္ ေမလ (၃၁) ရက္ေန႔ထုတ္ တိုးတက္ေရးသတင္းလႊာ အတြဲ (၃)၊ အမွတ္ (၇) တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့ေသာ ေဆာင္းပါးျဖစ္ပါသည္။ စာေရးသူ၏ ခြင့္ျပဳခ်က္အရ Coral Arakan News တြင္ ထပ္ဆင့္ေဖာ္ျပျခင္းျဖစ္ပါသညလူမ်ိဳးတစ္မ်ိဳး၏ အယူအဆ၊ ယံုၾကည္မႈ၊ ဓေလ့ထံုးစံ၊ ဘာသာစကားႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈတို႕ကိုတစ္ျခားလူမ
လူမ်ိဳးတစ္မ်ိဳးအေနျဖင့္ မိမိစိတ္ဆႏၵအတိုင္းမိမိဘာသာ
ပထမကမာၻစစ္ႀကီး ၿပီးဆံုးၿပီးေနာက္ စစ္ေျပၿငိမ္းေရးစာခ်ဳပ္တစ္ရ
ယင္းသေဘာတရားကသီးျခားလြတ္လပ
ဥေရာပတြင္ ဘာသာစကားအမ်ိဳးမ်ိဳးေျပာေသာ
ပထမအခ်က္မွာ ႏိုင္ငံ၏ကြဲျပားေသာအစိတ္အပိ
ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္လည္းအႀကိတ
အစိုးရတစ္ရပ္သည္ လူနည္းစုလူမ်ိဳးမ်ားကိုဖိႏွ
ရခိုင္လူမ်ိဳးတို႕မွာ ႏွစ္ေပါင္းေထာင္ခ်ီဘုရင့္ႏိ
သူ႕ကၽြန္ဘ၀ေရာက္ခဲ့ရသည္။ ၁၉၈၄-ခု၊ ျမန္မာႏိုင္ငံလြတ္လပ္ေရးရခါ
၁၉၄၇ ခုႏွစ္တြင္ ခ်ဳပ္ဆိုေသာပင္လံုစာခ်ဳပ္အရ
ျပည္ေထာင္စုစနစ္ဆိုသည္မွာတန
ျမန္မာႏိုင္ငံ၌ ၁၉၆၁ခုႏွစ္တြင္ ဖယ္ဒရယ္မႈကိစၥေပၚေပါက္လာရာရ
တစ္ကမာၻလံုးတြင္ ဖယ္ဒရယ္စနစ္ကိုက်င့္သံုးေသာ
အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွာကဲ့သ
ဖယ္ဒရယ္စနစ္တြင္ ဗဟုိအစိုးရႏွင့္ ျပည္နယ္အစိုးရမ်ားဟူ၍ အစိုးရႏွစ္ရပ္ရွိရသည္။ ယင္းအစိုးရႏွစ္ရပ္အၾကား အာဏာခြဲေ၀မႈကို ဥပေဒမ်ားျဖင့္ ကန္႕သတ္ထားရသည္။ ဆက္ဆံေရးမွာဗဟိုခ်ဳပ္ကိုင္မ
တို႕၏ ကိုယ္ပိုင္ျပဌာန္းခြင့္ကိုအ
ရွမ္းျပည္နယ္၊ ေတာင္ႀကီးၿမိဳ႕၌က်င္းပေသာ ျပည္လံုးကၽြတ္ညီလာခံတြင္ ရွမ္းျပည္နယ္ မွတင္သြင္းေသာဖယ္ဒရယ္မႈကိုစ
၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ဦးႏုအစိုးရသည္
ဖယ္ဒရယ္စစ္ႏိုင္ငံတစ္ခုျဖစ္
ကၽြႏု္ပ္တို႕ရခိုင္လူမ်ိဳးတ
(ဦးေ၀စိန္ေအာင္)